Giải Vận dụng trang 13 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Phân tích yêu cầu: Đây là bài tập vận dụng mở, yêu cầu liên hệ kiến thức về ứng dụng công nghệ sinh học (nuôi cấy mô tế bào, chỉ thị phân tử, chuyển gen...) với điều kiện cây lâm nghiệp và thực tiễn địa phương. Dưới đây là một đề xuất mẫu (học sinh có thể thay bằng loài cây và điều kiện của địa phương mình).

a) Chọn ứng dụng và loài cây phù hợp

- Ứng dụng đề xuất: Nhân giống keo lai (hoặc bạch đàn) bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào (vi nhân giống – micropropagation).
- Lí do phù hợp thực tiễn địa phương: ở nhiều vùng trung du, miền núi nước ta, keo và bạch đàn là cây trồng rừng kinh tế chủ lực (lấy gỗ, nguyên liệu giấy, dăm gỗ xuất khẩu); nhu cầu cây giống rất lớn, trong khi nhân giống bằng hạt cho cây phân li tính trạng, không giữ được ưu thế lai; giâm hom thì hệ số nhân thấp và dễ nhiễm bệnh.

b) Quy trình thực hiện (theo các bước nuôi cấy mô đã học)

- Chọn cây mẹ đầu dòng đã được công nhận (sinh trưởng nhanh, thân thẳng, kháng bệnh).
- Lấy mẫu (chồi non, đoạn thân mang mắt ngủ) → khử trùng mẫu.
- Nuôi cấy tạo mô sẹo / chồi trên môi trường dinh dưỡng có bổ sung chất điều hòa sinh trưởng (auxin, cytokinin).
- Nhân nhanh cụm chồi → tạo rễ (ra cây hoàn chỉnh in vitro).
- Huấn luyện và đưa cây ra vườn ươm, rồi trồng rừng.

c) Lợi ích mang lại cho địa phương

- Tạo số lượng lớn cây giống đồng đều, sạch bệnh, giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ trong thời gian ngắn, không phụ thuộc mùa vụ.
- Nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng; rút ngắn chu kì kinh doanh gỗ, tăng thu nhập cho người dân.
- Góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, bảo vệ môi trường và chủ động nguồn giống tại chỗ.

Kết luận: Nuôi cấy mô tế bào để nhân nhanh giống keo lai/bạch đàn là ứng dụng công nghệ sinh học thiết thực, khả thi với các địa phương có thế mạnh trồng rừng nguyên liệu.