Chuyên đề học tập Hoá học 11

Giải Câu hỏi 3 trang 13 Chuyên đề Hoá học 11

Phân bón vô cơ   Đã kiểm

Đề bài

Đề xuất biện pháp cải tạo đất trước khi bón phân đạm cho đất chua, đất nhiễm phèn.

Lời giải

Phân tích: Đất chua và đất nhiễm phèn đều có pH thấp, chứa nhiều ion H+H^+ (gây chua) và các ion độc Al3+Al^{3+}, Fe3+Fe^{3+} (đất phèn còn có nhiều muối sulfate như Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3, Fe2(SO4)3Fe_2(SO_4)_3). Nếu bón phân đạm ngay thì cây hấp thụ kém, phân dễ thất thoát, nên phải cải tạo (khử chua) đất trước.

a) Bón vôi để khử chua

Biện pháp chính là bón vôi: vôi sống CaOCaO, vôi tôi Ca(OH)2Ca(OH)_2 hoặc bột đá vôi CaCO3CaCO_3 để trung hoà acid, nâng pH đất lên mức thích hợp (khoảng 6,5–7).

Phản ứng trung hoà ion H+H^+ gây chua:

CaO+2H+→Ca2++H2OCaO + 2H^+ \rightarrow Ca^{2+} + H_2O

Ca(OH)2+2H+→Ca2++2H2OCa(OH)_2 + 2H^+ \rightarrow Ca^{2+} + 2H_2O

CaCO3+2H+→Ca2++H2O+CO2↑CaCO_3 + 2H^+ \rightarrow Ca^{2+} + H_2O + CO_2\uparrow

Vôi còn kết tủa, khử độc tính của Al3+Al^{3+}, Fe3+Fe^{3+}:

Al3++3OH−→Al(OH)3↓Al^{3+} + 3OH^- \rightarrow Al(OH)_3\downarrow

Fe3++3OH−→Fe(OH)3↓Fe^{3+} + 3OH^- \rightarrow Fe(OH)_3\downarrow

b) Thau chua, rửa phèn (riêng đất nhiễm phèn)

Tháo nước ngập ruộng rồi tiêu nước nhiều lần để hoà tan và rửa trôi bớt acid cùng muối phèn (Al3+Al^{3+}, Fe3+Fe^{3+}, SO42−SO_4^{2-}) khỏi tầng canh tác; làm hệ thống mương máng thuỷ lợi để hạ phèn. Kết hợp bón phân hữu cơ (phân chuồng, phân xanh) để tăng mùn, cải thiện kết cấu và độ phì của đất.

Thứ tự thực hiện: rửa phèn → bón vôi khử chua → (sau một thời gian) bón phân đạm.

Lưu ý quan trọng khi bón phân đạm: Không bón vôi cùng lúc với phân đạm amoni (như NH4ClNH_4Cl, (NH4)2SO4(NH_4)_2SO_4), vì môi trường base của vôi làm mất đạm dưới dạng khí amoniac:

2NH4++Ca(OH)2→Ca2++2NH3↑+2H2O2NH_4^+ + Ca(OH)_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2NH_3\uparrow + 2H_2O

Vì vậy phải bón vôi cải tạo đất trước, cách một khoảng thời gian rồi mới bón phân đạm thì cây mới hấp thụ tốt và tránh thất thoát đạm.

Đáp số

Bón vôi (CaOCaO, Ca(OH)2Ca(OH)_2, CaCO3CaCO_3) để khử chua, trung hoà acid và kết tủa Al3+Al^{3+}, Fe3+Fe^{3+}; nâng pH đấtKết hợp thau chua rửa phèn, bón phân hữu cơ; cải tạo đất xong mới bón phân đạm (không bón vôi chung với phân đạm amoni)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.