Giải Câu hỏi trang 34 Chuyên đề Hoá học 11
Đề bài
Glucosamine là gì? Em có biết cách tự điều chế glucosamine từ những nguyên liệu sẵn có trong gia đình không?
Lời giải
a) Glucosamine là gì?
- Glucosamine (tên hệ thống: 2-amino-2-deoxy-D-glucose) là một amino đường (monosaccharide chứa nhóm amino), là dẫn xuất của glucose trong đó nhóm ở nguyên tử carbon số 2 được thay bằng nhóm amino .
- Công thức phân tử: (phân tử khối ). Là chất rắn kết tinh, tan tốt trong nước.
- Trong tự nhiên, glucosamine là đơn vị cấu tạo của chitin — polysaccharide tạo nên vỏ của tôm, cua, các loài giáp xác và thành tế bào nấm. Trong chitin, các mắt xích thực chất là *N*-acetylglucosamine (nhóm đã được acetyl hoá thành ) nối với nhau bằng liên kết glycoside -1,4.
- Ứng dụng: thường dùng ở dạng muối glucosamine hydrochloride () làm thực phẩm chức năng, thuốc hỗ trợ xương khớp.
b) Có thể tự điều chế glucosamine từ nguyên liệu trong gia đình không?
- Nguyên liệu sẵn có: vỏ tôm, vỏ cua (giàu chitin) — thứ bỏ đi trong bếp. Hoá chất cần dùng là acid chlohydric đặc.
- Nguyên tắc: đun vỏ tôm, cua với để thuỷ phân chitin; liên kết glycoside bị cắt, đồng thời nhóm acetyl bị thuỷ phân giải phóng acetic acid và tạo ra nhóm , nhóm này kết hợp với cho glucosamine hydrochloride tan trong dung dịch:
(mỗi mắt xích chitin là ; cân bằng cho thấy cần phân tử nước và sinh ra acetic acid — bảo toàn đủ nguyên tố carbon.)
- Các bước (sơ lược):
- *Bước 1 — Loại protein:* ngâm vỏ tôm khô trong dung dịch loãng, lọc, rửa sạch.
- *Bước 2 — Loại khoáng:* ngâm trong loãng (~5%) đến hết sủi bọt () để loại ; lọc lấy chitin thô, rửa trung tính.
- *Bước 3 — Thuỷ phân:* đun hồi lưu chitin thô với đặc trong nhiều giờ.
- *Bước 4 — Kết tinh:* cô bớt dung dịch, làm lạnh để glucosamine hydrochloride kết tinh; lọc, rửa, sấy khô.
- Kết luận: Nguyên liệu (vỏ tôm, cua) hoàn toàn sẵn có, nhưng không nên tự điều chế tại nhà vì phải dùng đặc, đun nóng lâu, sinh hơi acid độc và ăn mòn, lại cần dụng cụ chịu acid cùng kĩ thuật tinh chế. Việc này cần thực hiện ở phòng thí nghiệm/cơ sở có đủ điều kiện an toàn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.