Chuyên đề học tập Hoá học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 24 Chuyên đề Hoá học 12

Bài 5. Thuỷ tinh   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm hiểu và trình bày về quy trình sản xuất thuỷ tinh ở Việt Nam.

Lời giải

Câu hỏi 2 (trang 25) – Quy trình sản xuất thuỷ tinh ở Việt Nam

Thuỷ tinh thông dụng (thuỷ tinh silicate, dùng làm cửa kính, chai lọ) có thành phần gần đúng là Na2O⋅CaO⋅6SiO2Na_2O\cdot CaO\cdot 6SiO_2. Ở Việt Nam (các nhà máy như Thuỷ tinh Phả Lại, kính nổi Việt – Nhật VFG, kính nổi Bình Dương, các làng nghề thuỷ tinh truyền thống), quy trình sản xuất gồm các bước chính sau:

a) Chuẩn bị và phối trộn nguyên liệu

- Nguyên liệu chính: cát trắng (chứa SiO2SiO_2, khai thác ở Vân Hải – Quảng Ninh, Cam Ranh – Khánh Hoà, Thừa Thiên Huế…), soda Na2CO3Na_2CO_3 và đá vôi CaCO3CaCO_3.
- Cát được rửa sạch, loại bỏ tạp chất (nhất là hợp chất của sắt làm thuỷ tinh có màu), nghiền mịn rồi trộn theo tỉ lệ xác định với soda và đá vôi. Có thể thêm thuỷ tinh vụn (cullet) để tiết kiệm nguyên liệu và hạ nhiệt độ nấu.

b) Nấu nóng chảy hỗn hợp trong lò (khoảng 1300−1500 ∘C1300-1500\,^{\circ}C)

Trong lò nung, các nguyên liệu phản ứng với nhau:

CaCO3→t∘CaO+CO2↑CaCO_3 \xrightarrow{t^{\circ}} CaO + CO_2\uparrow

Na2CO3+SiO2→t∘Na2SiO3+CO2↑Na_2CO_3 + SiO_2 \xrightarrow{t^{\circ}} Na_2SiO_3 + CO_2\uparrow

CaO+SiO2→t∘CaSiO3CaO + SiO_2 \xrightarrow{t^{\circ}} CaSiO_3

Hỗn hợp các muối silicate nóng chảy tạo thành khối thuỷ tinh lỏng, nhớt, trong suốt; khí CO2CO_2 thoát ra được khử bọt để thuỷ tinh đồng nhất.

c) Tạo hình sản phẩm

Thuỷ tinh lỏng (dẻo) được đưa đi tạo hình khi còn nóng, tuỳ sản phẩm mà dùng phương pháp phù hợp:
- Kính tấm (kính xây dựng): cho thuỷ tinh lỏng chảy nổi trên bề mặt thiếc nóng chảy (công nghệ kính nổi – float glass) để được tấm kính phẳng, nhẵn.
- Chai, lọ, bóng đèn: thổi, ép, kéo trong khuôn.

d) Ủ (tôi) và hoàn thiện

- Sản phẩm sau tạo hình được làm nguội từ từ (ủ nhiệt) để khử ứng suất bên trong, tránh nứt vỡ; nếu cần độ bền cao thì tôi cứng (thuỷ tinh cường lực).
- Cuối cùng: cắt, mài, kiểm tra chất lượng và đóng gói.

Lưu ý điều chỉnh tính chất: thêm K2OK_2O (dùng K2CO3K_2CO_3) được thuỷ tinh kali khó nóng chảy; thêm PbOPbO (chì oxide) được thuỷ tinh pha lê trong suốt, chiết suất cao; thêm các oxide kim loại (Cr2O3Cr_2O_3 cho màu lục, CoOCoO cho màu xanh lam…) để tạo thuỷ tinh màu.

Đáp số

Phối trộn nguyên liệu: cát trắng SiO2SiO_2, soda Na2CO3Na_2CO_3, đá vôi CaCO3CaCO_3Nấu nóng chảy ~1300−1500 ∘C1300-1500\,^{\circ}C: tạo Na2SiO3Na_2SiO_3, CaSiO3CaSiO_3 (thành phần Na2O⋅CaO⋅6SiO2Na_2O\cdot CaO\cdot 6SiO_2)Tạo hình thuỷ tinh lỏng (kính nổi trên thiếc; thổi/ép khuôn)Ủ làm nguội từ từ, hoàn thiện và đóng gói

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.