Chuyên đề học tập Hoá học 12

Giải Bài 3 trang 42 Chuyên đề Hoá học 12

Liên kết và cấu tạo của phức chất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Biết phức chất [NiCl4]2−[NiCl_4]^{2-} có dạng hình học tứ diện.

a) Xác định nguyên tử trung tâm và số phối trí của nguyên tử trung tâm.

b) Trình bày sự hình thành liên kết trong phức chất [NiCl4]2−[NiCl_4]^{2-} theo thuyết liên kết hoá trị, biết Ni có Z = 28.

Lời giải

a) Nguyên tử trung tâm và số phối trí

Trong phức chất [NiCl4]2−[NiCl_4]^{2-}:
- Nguyên tử (ion) trung tâm là Ni.
- Các phối tử là 4 ion Cl−Cl^-, mỗi ion tạo một liên kết cho – nhận với nguyên tử trung tâm.

Số phối trí của nguyên tử trung tâm bằng số liên kết σ\sigma mà phối tử tạo với nguyên tử trung tâm, nên số phối trí của Ni bằng 4.

b) Sự hình thành liên kết theo thuyết liên kết hoá trị

*Bước 1 – Xác định điện tích và cấu hình electron của ion trung tâm.*

Mỗi Cl−Cl^- mang điện tích −1-1, 4 ion Cl−Cl^- mang điện tích −4-4; phức chất có điện tích −2-2 nên ion trung tâm có điện tích:

x+4⋅(−1)=−2⇒x=+2x + 4\cdot(-1) = -2 \Rightarrow x = +2

Vậy nguyên tử trung tâm tồn tại ở dạng ion Ni2+Ni^{2+}.

Cấu hình electron của Ni (Z=28Z = 28):

Ni: [Ar]3d84s2Ni:\ [Ar]3d^{8}4s^{2}

Khi tạo ion Ni2+Ni^{2+}, nguyên tử Ni nhường 2 electron ở phân lớp 4s4s:

Ni2+: [Ar]3d8Ni^{2+}:\ [Ar]3d^{8}

8 electron ở phân lớp 3d3d phân bố vào 5 orbital 3d3d theo quy tắc Hund, còn lại 2 electron độc thân; phân lớp 4s4s và 4p4p đều trống.

*Bước 2 – Lai hoá orbital của ion trung tâm.*

Vì phức chất có dạng tứ diện và số phối trí bằng 4, ion Ni2+Ni^{2+} dùng 1 orbital 4s4s và 3 orbital 4p4p (đều trống) để lai hoá, tạo thành 4 orbital lai hoá sp3sp^{3} hướng về 4 đỉnh của hình tứ diện. Các orbital 3d3d (chứa 2 electron độc thân) không tham gia lai hoá nên được giữ nguyên.

*Bước 3 – Hình thành liên kết cho – nhận.*

Mỗi ion Cl−Cl^- còn cặp electron hoá trị chưa liên kết, đóng vai trò phối tử cho cặp electron này vào một orbital lai hoá sp3sp^{3} còn trống của Ni2+Ni^{2+}. Như vậy hình thành 4 liên kết cho – nhận (liên kết σ\sigma) Ni←ClNi \leftarrow Cl, hướng theo 4 orbital sp3sp^{3} nên phức chất có dạng tứ diện.

Do vẫn còn 2 electron độc thân ở phân lớp 3d3d nên phức chất [NiCl4]2−[NiCl_4]^{2-} có tính thuận từ.

Đáp số

a) Nguyên tử trung tâm là Ni; số phối trí bằng 4.b) Ni²⁺ có cấu hình [Ar]3d⁸; lai hoá sp³, tạo 4 liên kết cho–nhận với 4 Cl⁻, phức chất dạng tứ diện, thuận từ (2 electron độc thân).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.