Giải Câu hỏi 2 trang 36 Chuyên đề Giáo dục kinh tế và pháp luật 12

Gợi ý trả lời

Phân tích đề: CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với mức độ cam kết mở cửa sâu rộng. Bên cạnh cơ hội, nó đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp và thị trường nội địa Việt Nam. Có thể khái quát thành các thách thức sau:

a) Sức ép cạnh tranh gay gắt ngay trên "sân nhà": Khi thực hiện cam kết cắt giảm thuế quan về 0% theo lộ trình, hàng hóa, dịch vụ từ các nước thành viên (với chất lượng cao, mẫu mã đa dạng, giá cạnh tranh) tràn vào thị trường nội địa. Doanh nghiệp Việt Nam — phần lớn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính và công nghệ còn hạn chế — phải cạnh tranh trực tiếp, nguy cơ thua ngay trên thị trường trong nước, thậm chí bị thâu tóm, phá sản.

b) Yêu cầu cao về tiêu chuẩn, quy tắc xuất xứ và chất lượng: CPTPP đặt ra các tiêu chuẩn khắt khe về quy tắc xuất xứ (nhất là "xuất xứ từ sợi trở đi" đối với dệt may), về chất lượng, an toàn, kỹ thuật, vệ sinh dịch bệnh. Nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng được, dẫn đến khó tận dụng ưu đãi thuế quan và khó đưa hàng vào các thị trường thành viên.

c) Thách thức về thể chế, pháp luật và lao động, môi trường: Hiệp định yêu cầu Việt Nam hoàn thiện thể chế, minh bạch hóa chính sách, tuân thủ các cam kết về quyền lao động, công đoàn, sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường, mua sắm công, doanh nghiệp nhà nước. Việc sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật cho phù hợp tạo áp lực lớn về thời gian và nguồn lực.

d) Nguy cơ về sở hữu trí tuệ và các biện pháp phòng vệ thương mại: Cam kết bảo hộ sở hữu trí tuệ ở mức cao khiến chi phí sử dụng công nghệ, bản quyền tăng lên; đồng thời hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam dễ trở thành đối tượng của các vụ kiện phòng vệ thương mại (chống bán phá giá, chống trợ cấp) từ nước nhập khẩu.

đ) Thách thức về nguồn nhân lực chất lượng cao: Để hội nhập hiệu quả, doanh nghiệp cần đội ngũ lao động có trình độ, tay nghề, hiểu biết pháp luật quốc tế và ngoại ngữ. Đây là điểm còn yếu, đòi hỏi đầu tư lớn cho đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Kết luận: CPTPP mang lại cơ hội lớn nhưng đồng thời đặt doanh nghiệp và thị trường nội địa Việt Nam trước sức ép cạnh tranh, yêu cầu tiêu chuẩn cao, áp lực hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực. Doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tận dụng tốt các cam kết để biến thách thức thành cơ hội phát triển.