Giải Câu hỏi trang 16 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Phân tích những biểu hiện của Nho giáo trong đời sống văn hoá – xã hội Việt Nam hiện nay

Nho giáo du nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc và trở thành hệ tư tưởng chính thống dưới các triều đại phong kiến. Trải qua hàng nghìn năm, nhiều giá trị của Nho giáo đã thấm sâu, hoà quyện vào văn hoá dân tộc và vẫn còn biểu hiện rõ nét trong đời sống hôm nay:

a) Trong đời sống gia đình và dòng họ
- Đề cao chữ "hiếu", đạo làm con: con cháu kính trọng, phụng dưỡng ông bà, cha mẹ; giữ gìn nền nếp "kính trên nhường dưới".
- Duy trì tục thờ cúng tổ tiên, lập gia phả, nhà thờ họ, tổ chức giỗ chạp – thể hiện lòng biết ơn nguồn cội và sự gắn kết huyết thống.
- Coi trọng gia phong, gia đạo, trật tự tôn ti trong gia đình (ngũ luân: cha – con, vợ – chồng, anh – em…).

b) Trong giáo dục
- Truyền thống hiếu học, "tôn sư trọng đạo" được gìn giữ: xã hội tôn vinh người thầy, coi trọng sự học như con đường lập thân, lập nghiệp ("học để làm người").
- Tư tưởng coi trọng tri thức, đề cao người có học vấn, khuyến học, khuyến tài trong các dòng họ, địa phương.

c) Trong các chuẩn mực đạo đức và ứng xử xã hội
- Các giá trị nhân, nghĩa, lễ, trí, tín vẫn được xem là thước đo nhân cách; đề cao lối sống trọng tình nghĩa, thuỷ chung, giữ chữ tín.
- Coi trọng lễ nghĩa, danh dự, cách ứng xử có trên có dưới, hoà hiếu trong cộng đồng; tinh thần trách nhiệm với gia đình và xã hội.

d) Trong di sản văn hoá và sinh hoạt tín ngưỡng
- Nhiều di tích gắn với Nho giáo được bảo tồn, tôn vinh như Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), các văn miếu, văn chỉ, văn từ ở nhiều địa phương; tục dựng bia tiến sĩ, lễ tuyên dương học sinh giỏi.
- Tổ chức lễ khai bút, xin chữ đầu xuân – nét sinh hoạt văn hoá mang dấu ấn đề cao sự học của Nho giáo.

Nhận xét: Những giá trị tích cực của Nho giáo (đạo hiếu, hiếu học, trọng đạo lí, lễ nghĩa) đã góp phần hình thành bản sắc văn hoá và đạo đức truyền thống của người Việt; đồng thời cần khắc phục những hạn chế của nó (tư tưởng gia trưởng, trọng nam khinh nữ, bảo thủ…) để phù hợp với xã hội hiện đại.