Giải Câu hỏi trang 19 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Biểu hiện của Đạo giáo trong đời sống văn hoá – xã hội Việt Nam qua các thời kì lịch sử

Đạo giáo được truyền vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc (khoảng đầu Công nguyên) và nhanh chóng hoà quyện với các tín ngưỡng dân gian bản địa. Qua các thời kì, Đạo giáo để lại nhiều biểu hiện rõ nét:

a) Thời Bắc thuộc (đầu Công nguyên – thế kỉ X)
- Đạo giáo theo chân các quan lại, đạo sĩ người Hán du nhập vào nước ta, chủ yếu là Đạo giáo phù thuỷ (dùng bùa chú, phù phép) và Đạo giáo thần tiên (tu luyện cầu trường sinh).
- Đạo giáo kết hợp với tín ngưỡng thờ thần, thờ cúng tổ tiên của người Việt, đáp ứng nhu cầu cầu an, trừ tà, chữa bệnh trong dân gian.

b) Thời Lý – Trần (thế kỉ XI – XIV)
- Đạo giáo phát triển và được nhà nước coi trọng, cùng Nho giáo và Phật giáo tạo nên hiện tượng "Tam giáo đồng nguyên" (ba tôn giáo cùng tồn tại, dung hợp).
- Nhà nước cho xây dựng nhiều đạo quán (nơi thờ tự và tu hành của Đạo giáo); tổ chức các khoa thi Tam giáo để tuyển chọn người am hiểu cả ba đạo.
- Nhiều vua quan, trí thức chịu ảnh hưởng tư tưởng vô vi, thanh tịnh, thần tiên của Đạo giáo.

c) Từ thời Lê sơ về sau (thế kỉ XV – XIX)
- Nho giáo được đề cao và trở thành hệ tư tưởng chính thống (độc tôn), vai trò chính thống của Đạo giáo suy giảm.
- Tuy nhiên, Đạo giáo không mất đi mà hoà sâu vào tín ngưỡng dân gian: thờ Ngọc Hoàng Thượng đế, Thái Thượng Lão Quân, các vị thần tiên, Đức Thánh Trần, các phủ – điện thờ Mẫu; thực hành phù chú, cầu cúng, lên đồng, xem bói, xem phong thuỷ, chọn ngày giờ, tử vi.

d) Biểu hiện chung trong văn hoá – xã hội và đến ngày nay
- Cơ sở thờ tự: các đạo quán, đền, phủ, điện vẫn tồn tại ở nhiều địa phương.
- Thực hành nghi lễ: dùng bùa chú trừ tà, cầu an, cầu trường thọ; tục xem ngày lành tháng tốt, phong thuỷ nhà cửa – mồ mả vẫn phổ biến.
- Văn học – nghệ thuật: hình tượng ông Tiên, cõi bồng lai tiên cảnh, các vị thần tiên đi vào truyện cổ tích, thơ văn, hội hoạ, điêu khắc.
- Đời sống tinh thần: tư tưởng sống thuận tự nhiên, thanh tịnh, vô vi ảnh hưởng đến lối sống của một bộ phận người Việt.

→ Như vậy, Đạo giáo tuy không giữ vai trò tôn giáo độc lập lớn mạnh như Phật giáo hay Nho giáo, nhưng đã thẩm thấu sâu sắc, bền bỉ vào tín ngưỡng và đời sống văn hoá – xã hội của người Việt qua mọi thời kì lịch sử.