Giải Bài 1 trang 86 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Thời niên thiếu, Quang Dũng rất yêu thơ và hội hoạ, được bố mẹ dành cho một buồng riêng trong căn nhà gác thoáng rộng. Ở đó, chính Quang Dũng đã trang trí căn buồng bằng nhiều bức tranh ông tự vẽ, những tranh vẽ trên toan, lồng khung treo lên và cả mấy bức ông vẽ thẳng vào tường (Người mẹ của Quang Dũng vẫn giữ gìn nguyên vẹn những bức vẽ đó đằng đẵng suốt bao năm, khi Quang Dũng đi kháng chiến).
Nhiều bài thơ được thi sĩ vẽ minh hoạ bằng bút chì ngay bên cạnh. Hoạ sĩ Tô Chiêm nhận định: "Ông thích tự làm bìa, minh hoạ cho thơ và bút kí của mình. Dường như người nghệ sĩ tài hoa ấy mong muốn những đứa con tinh thần có được sự hài hoà tuyệt đối".
Tranh Quang Dũng chủ yếu là phong cảnh: Nhớ Tây Tiến, Đường lên Tây Bắc, Làng ven đê sông Đáy, Mây đầu ô, Dốc Yên Phụ, Vườn đào Nhật Tân, Ba Vì,... Vẽ là cách để Quang Dũng ghim giữ lại bằng ngôn ngữ tạo hình những cảm xúc trong thơ. Tranh của Quang Dũng dựng nên một thế giới thanh bình và lãng mạn, an hoà, như điều luôn được thể hiện trong thơ, văn của ông (tương tự, trong mỗi bài thơ, trang văn của ông có chứa sẵn một bức tranh, một bản nhạc).
Quang Dũng tựa bóng "mây phiêu lưu, mây lang thang", hồn nhiên viết thơ trên từng tờ giấy vương vãi hoặc trong sổ tay của các bè bạn. Cũng vậy, say mê vẽ, vượt thoát tham vọng có tác phẩm để đời, ông vẽ như chỉ để lưu giữ lại kỉ niệm với bờ bãi, sông nước, làng mạc, cỏ cây, con người,… Màu sắc, đường nét như tự do đến với ông nhưng có lẽ chính vì vậy mà các bức hoạ của ông luôn thể hiện được nét riêng, chiếm được trọn vẹn cảm tình của những người mê thơ – hoạ, thích nét tài hoa, tài tử ở những lớp nghệ sĩ đặc biệt như Quang Dũng.
(Theo Chu Hồng Tiến, Thể thao và Văn hoá, ngày 13/11/2020)
Bài viết đã đưa đến những thông tin gì về cuốn sách?
Gợi ý trả lời
Xác định yêu cầu: Bài viết (của Chu Hồng Tiến, in trên *Thể thao và Văn hoá*, ngày 13/11/2020) giới thiệu về con người và tài năng hội hoạ của nhà thơ Quang Dũng. Đọc kĩ ngữ liệu, có thể hệ thống lại những thông tin chính mà bài viết đưa đến như sau:
a) Thông tin về niềm say mê thơ – hoạ từ thuở thiếu thời của Quang Dũng
- Thời niên thiếu, Quang Dũng rất yêu thơ và hội hoạ, được bố mẹ dành cho một buồng riêng trong căn nhà gác thoáng rộng.
- Chính ông đã tự trang trí căn buồng bằng nhiều bức tranh do mình vẽ: tranh vẽ trên toan, lồng khung treo lên và cả mấy bức vẽ thẳng vào tường.
- Người mẹ đã giữ gìn nguyên vẹn những bức vẽ ấy suốt bao năm khi ông đi kháng chiến (chi tiết cho thấy giá trị, sự trân trọng dành cho tranh của ông).
b) Thông tin về mối quan hệ gắn bó giữa thơ và hoạ trong sáng tác của Quang Dũng
- Nhiều bài thơ được ông tự vẽ minh hoạ bằng bút chì ngay bên cạnh.
- Ông thích tự làm bìa, minh hoạ cho thơ và bút kí của mình (lời nhận định của hoạ sĩ Tô Chiêm): người nghệ sĩ tài hoa mong muốn "những đứa con tinh thần" có được sự hài hoà tuyệt đối giữa thơ và hoạ.
c) Thông tin về đặc điểm, đề tài và phong cách tranh của Quang Dũng
- Tranh của ông chủ yếu là phong cảnh: *Nhớ Tây Tiến, Đường lên Tây Bắc, Làng ven đê sông Đáy, Mây đầu ô, Dốc Yên Phụ, Vườn đào Nhật Tân, Ba Vì,…*
- Vẽ là cách để ông ghim giữ lại bằng ngôn ngữ tạo hình những cảm xúc trong thơ; tranh của ông dựng nên một thế giới thanh bình, lãng mạn, an hoà — hô ứng với chất thơ, chất văn của ông (trong thơ văn có sẵn một bức tranh, một bản nhạc).
d) Thông tin về cốt cách, cá tính nghệ sĩ của Quang Dũng
- Ông sống và sáng tác hồn nhiên, phóng khoáng như "mây phiêu lưu, mây lang thang": viết thơ trên những tờ giấy vương vãi hoặc trong sổ tay bè bạn.
- Ông say mê vẽ mà vượt thoát tham vọng có tác phẩm để đời, vẽ chỉ để lưu giữ kỉ niệm với bờ bãi, sông nước, làng mạc, cỏ cây, con người,…
- Màu sắc, đường nét đến với ông tự do, nhờ vậy tranh ông luôn có nét riêng, chiếm được trọn vẹn cảm tình của người mê thơ – hoạ, thích nét tài hoa, tài tử của lớp nghệ sĩ đặc biệt như ông.
Nhận xét chung: Bài viết cung cấp các thông tin vừa mang tính tiểu sử (hoàn cảnh, sở thích thuở nhỏ), vừa mang tính đánh giá (đặc điểm đề tài, phong cách tranh, cốt cách nghệ sĩ), qua đó làm nổi bật Quang Dũng không chỉ là một nhà thơ mà còn là một hoạ sĩ tài hoa, với sự hài hoà, thống nhất giữa thơ và hoạ trong tâm hồn và sáng tác của ông.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.