Giải Bài 2 trang 90 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm hiểu phong cách viết của những tác giả có bài được sưu tầm ở trên.
Gợi ý trả lời
Lưu ý về yêu cầu: Đây là bài tập mở trong chuyên đề học tập, không có "đáp số" theo nghĩa toán học. "Những tác giả có bài được sưu tầm ở trên" là các tác giả mà nhóm/cá nhân em đã sưu tầm tác phẩm để làm tập thơ (tập truyện ngắn) ở các hoạt động trước. Vì mỗi nhóm sưu tầm một danh mục khác nhau, dưới đây là cách thức tìm hiểu phong cách viết của tác giả (có thể áp dụng cho bất kì tác giả nào em đã chọn), kèm ví dụ minh họa với vài tác giả thường gặp ở lớp 10.
a) Phong cách viết (phong cách nghệ thuật) là gì và dựa vào đâu để nhận ra?
Phong cách viết là *dấu ấn riêng, độc đáo và tương đối ổn định* của một tác giả, thể hiện qua nhiều tác phẩm, giúp ta phân biệt người này với người khác. Để tìm hiểu phong cách của một tác giả, em lần lượt xem xét các phương diện sau:
- Đề tài, chủ đề quen thuộc: tác giả hay viết về điều gì (thiên nhiên, tình yêu, số phận con người, quê hương, chiến tranh…)?
- Cách nhìn, cách cảm nhận về con người và cuộc sống: quan niệm nghệ thuật, tư tưởng – tình cảm chủ đạo (lạc quan hay bi quan, trữ tình hay triết lí, nhân đạo…).
- Giọng điệu: sôi nổi, tha thiết, trầm lắng, hóm hỉnh, suy tư…
- Ngôn ngữ và hình ảnh: vốn từ, cách dùng từ, những hình ảnh – biểu tượng trở đi trở lại; chất liệu dân gian hay bác học.
- Thể loại và các biện pháp nghệ thuật sở trường: thể thơ, kết cấu, biện pháp tu từ hay dùng (so sánh, ẩn dụ, điệp, đối…).
b) Các bước thực hiện khi tìm hiểu phong cách một tác giả cụ thể:
1. Đọc kĩ *nhiều* bài/tác phẩm của tác giả đó đã sưu tầm (một bài chưa đủ để nói về phong cách).
2. Ghi lại những điểm lặp lại, nổi bật ở các phương diện trong mục a) – đó chính là nét phong cách.
3. Đọc thêm phần giới thiệu tác giả (tiểu sử, hoàn cảnh sáng tác, lời bình của nhà nghiên cứu) để đối chiếu, có căn cứ.
4. Khái quát thành vài đặc điểm phong cách và dẫn chứng từ chính các bài đã sưu tầm để chứng minh.
5. Lập bảng so sánh phong cách giữa các tác giả trong tập để thấy sự đa dạng, từ đó viết lời giới thiệu/quảng bá cho sinh động.
c) Ví dụ minh họa (áp dụng cách trên với tác giả quen thuộc ở lớp 10):
- *Nguyễn Trãi:* đề tài thiên nhiên và tấm lòng ưu dân ái quốc; cảm hứng kết hợp giữa người anh hùng và con người trữ tình; ngôn ngữ vừa trang nhã (chữ Hán) vừa bình dị, gần gũi (thơ Nôm, câu lục ngôn xen thất ngôn); giọng điệu suy tư, thanh cao.
- *Nguyễn Du:* đề tài số phận con người, đặc biệt người phụ nữ; chiều sâu nhân đạo và cảm thương; ngôn ngữ thơ lục bát điêu luyện, giàu hình ảnh ước lệ và biện pháp ẩn dụ, điển cố; giọng điệu xót xa, da diết.
- *Hồ Xuân Hương:* đề tài thân phận người phụ nữ và tiếng nói phản kháng; giọng điệu cá tính, vừa trào phúng vừa trữ tình; ngôn ngữ đậm chất dân gian, dùng nhiều ẩn dụ, chơi chữ táo bạo.
d) Kết luận – cách trình bày trong bài làm: Với mỗi tác giả em đã sưu tầm, hãy viết một đoạn ngắn theo mô hình: *nêu 2–3 nét phong cách nổi bật → mỗi nét kèm dẫn chứng từ bài đã sưu tầm → một câu nhận xét chung*. Nhờ đó phần giới thiệu, quảng bá tập thơ/tập truyện của em vừa chính xác vừa hấp dẫn người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.