Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Bài 3 trang 46 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 2. Tìm hiểu ngôn ngữ trong đời sống xã hội hiện đại   Gợi ý trả lời

Đề bài

Các yếu tố mới của tiếng Việt đương đại có thể được phân loại theo những tiêu chí nào?

Gợi ý trả lời

Nhận diện yêu cầu: Đề hỏi về các *tiêu chí* dùng để phân loại những yếu tố mới xuất hiện trong tiếng Việt đương đại (những từ ngữ, cách nói, nghĩa mới nảy sinh cùng với sự phát triển của đời sống xã hội hiện đại). Dựa vào bài học, có thể phân loại theo những tiêu chí sau:

a) Phân loại theo nguồn gốc của yếu tố mới

- *Yếu tố nội sinh:* những từ ngữ, cách diễn đạt mới được tạo ra từ chính chất liệu và quy tắc cấu tạo của tiếng Việt (ghép các yếu tố sẵn có, tạo nghĩa mới cho từ cũ…). Ví dụ: *sốt đất, phủ sóng, cư dân mạng, nhà mạng*.
- *Yếu tố ngoại sinh (vay mượn):* những từ ngữ tiếp nhận từ tiếng nước ngoài, có thể giữ nguyên dạng, phiên âm hoặc dịch nghĩa. Ví dụ: *internet, file, livestream, logo; ca-mê-ra; thư điện tử (dịch từ e-mail)*.

b) Phân loại theo cấp độ (đơn vị) ngôn ngữ chứa yếu tố mới

- *Từ ngữ mới hoàn toàn:* những đơn vị từ vựng trước đây chưa có, nay mới xuất hiện (*phượt, selfie, app*).
- *Nghĩa mới của từ ngữ đã có:* từ cũ được dùng với nghĩa mới, nét nghĩa mới (*chuột* máy tính, *cửa sổ* màn hình, *bão* giá, *gạch* đá trên mạng).
- *Cách diễn đạt / kết hợp mới:* những lối nói, kết hợp từ mới mẻ (*cơn bão mạng, lướt mạng, công dân số*).

c) Phân loại theo phạm vi, lĩnh vực sử dụng

- Yếu tố mới thuộc lĩnh vực khoa học – công nghệ, tin học (*phần mềm, dữ liệu đám mây, trực tuyến*).
- Yếu tố mới thuộc lĩnh vực kinh tế (*cổ phiếu, khởi nghiệp, thương mại điện tử*).
- Yếu tố mới thuộc lĩnh vực văn hóa – xã hội, truyền thông (*trào lưu, hot trend, mạng xã hội*).

d) Phân loại theo tính chất / mức độ ổn định của yếu tố mới

- *Yếu tố mới có xu hướng ổn định*, được cộng đồng chấp nhận rộng rãi và đi vào vốn từ chung (*internet, điện thoại thông minh*).
- *Yếu tố mới mang tính lâm thời, theo trào lưu* (tiếng lóng, từ ngữ "thời thượng" của giới trẻ), có thể nhanh chóng mất đi.

Kết luận: Các yếu tố mới của tiếng Việt đương đại có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí: nguồn gốc (nội sinh / ngoại sinh), cấp độ ngôn ngữ (từ ngữ mới / nghĩa mới / cách diễn đạt mới), phạm vi – lĩnh vực sử dụng và mức độ ổn định.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.