Giải Câu 1 trang 53 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Một yếu tố mới của ngôn ngữ cần đáp ứng những yêu cầu cơ bản nào để được chấp nhận rộng rãi và có cơ hội "nhập" vào hệ thống tiếng Việt?
Gợi ý trả lời
Mở ý chung: Trong đời sống xã hội hiện đại, tiếng Việt luôn tiếp nhận thêm những yếu tố mới (từ ngữ mới, cách diễn đạt mới, yếu tố vay mượn…). Tuy nhiên, không phải yếu tố mới nào cũng tồn tại lâu dài; chỉ những yếu tố đáp ứng được một số yêu cầu cơ bản mới được cộng đồng chấp nhận rộng rãi và có cơ hội "nhập" vào hệ thống tiếng Việt. Có thể khái quát thành các yêu cầu sau:
a) Đáp ứng một nhu cầu giao tiếp có thực của cộng đồng. Yếu tố mới phải lấp được một "khoảng trống" mà tiếng Việt chưa có cách diễn đạt, hoặc diễn đạt được điều gì đó tinh tế, tiện lợi, hiệu quả hơn (chẳng hạn gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm mới của khoa học, công nghệ, đời sống). Nếu chỉ là cách nói lạ tai mà không phục vụ nhu cầu giao tiếp nào thì sẽ nhanh chóng bị đào thải.
b) Phù hợp với quy luật, chuẩn mực của tiếng Việt về ngữ âm, chữ viết, cấu tạo từ và ngữ pháp. Yếu tố mới cần dễ phát âm, dễ viết, có cấu tạo và cách kết hợp hợp với hệ thống tiếng Việt thì mới dễ được tiếp nhận và sử dụng ổn định; những yếu tố quá xa lạ, trái với quy luật của tiếng Việt thường khó tồn tại.
c) Được cộng đồng ngôn ngữ chấp nhận và sử dụng rộng rãi, ổn định. Một yếu tố mới chỉ thực sự "nhập" vào hệ thống khi vượt ra khỏi phạm vi một nhóm nhỏ, được nhiều người dùng, dùng thường xuyên và duy trì qua thời gian, thay vì chỉ là trào lưu nhất thời.
d) Phù hợp với văn hóa, thẩm mỹ và chuẩn mực xã hội của người Việt. Yếu tố mới cần trong sáng, lịch sự, không thô tục, không gây hiểu lầm hay phản cảm; có như vậy mới được số đông người bản ngữ chấp nhận và sử dụng lâu dài.
Kết luận: Một yếu tố mới muốn được chấp nhận rộng rãi và "nhập" vào hệ thống tiếng Việt cần hội đủ: đáp ứng nhu cầu giao tiếp thực tế, phù hợp quy luật – chuẩn mực tiếng Việt, được cộng đồng dùng rộng rãi và ổn định, đồng thời phù hợp văn hóa – thẩm mỹ của người Việt. Đây cũng chính là cơ chế giúp tiếng Việt vừa phát triển, giàu có thêm, vừa giữ được sự trong sáng và bản sắc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.