Giải Câu hỏi 4 trang 54 Chuyên đề Sinh học 11
Đề bài
Vì sao việc tuyên truyền, phát hiện sớm và xử lí nghiêm các trường hợp vi phạm an toàn thực phẩm lại được coi là các biện pháp hữu hiệu để phòng tránh ngộ độc thực phẩm?
Lời giải
Phân tích: Ngộ độc thực phẩm xảy ra khi con người sử dụng thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh, độc tố của chúng, hóa chất độc hại hoặc thực phẩm ôi thiu, hết hạn. Muốn phòng tránh thì phải ngăn chặn được nguồn thực phẩm không an toàn đến tay người tiêu dùng. Mỗi biện pháp dưới đây tác động vào một khâu của quá trình đó:
a) Tuyên truyền, giáo dục: Nâng cao hiểu biết và ý thức của cả người sản xuất, kinh doanh lẫn người tiêu dùng về an toàn thực phẩm. Nhờ đó, người sản xuất, chế biến tự giác tuân thủ quy định vệ sinh (bảo quản, chế biến, không dùng hóa chất cấm…), còn người tiêu dùng biết cách lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm an toàn, biết tránh các thực phẩm có nguy cơ cao. Đây là biện pháp phòng ngừa chủ động, tác động vào gốc rễ là nhận thức và hành vi của con người.
b) Phát hiện sớm: Giúp kịp thời phát hiện các cơ sở, lô thực phẩm không bảo đảm an toàn (nhiễm vi sinh vật, tồn dư hóa chất, ôi thiu, không rõ nguồn gốc…) để thu hồi, tiêu hủy, ngăn chúng lưu thông trên thị trường trước khi đến tay người tiêu dùng, nhờ vậy chặn được nguy cơ ngộ độc trên diện rộng. Nếu đã có ca ngộ độc, phát hiện sớm còn giúp cấp cứu, điều trị kịp thời, giảm hậu quả.
c) Xử lí nghiêm các trường hợp vi phạm: Có tính răn đe, buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm; hạn chế tình trạng vì lợi nhuận mà sản xuất, buôn bán thực phẩm bẩn, kém chất lượng. Nhờ đó làm giảm nguồn thực phẩm không an toàn lưu hành.
Kết luận: Ba biện pháp này tác động đồng bộ vào cả ý thức con người (tuyên truyền), nguồn thực phẩm không an toàn (phát hiện sớm để loại bỏ) và kỷ cương trong sản xuất, kinh doanh (xử lí nghiêm vi phạm). Chúng ngăn chặn thực phẩm không an toàn ngay từ khâu sản xuất, chế biến, lưu thông — tức là giải quyết tận gốc nguyên nhân gây ngộ độc — nên được coi là những biện pháp hữu hiệu để phòng tránh ngộ độc thực phẩm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.