Chuyên đề học tập Sinh học 11

Giải Câu hỏi 1 trang 15 Chuyên đề Sinh học 11

Thuỷ canh và sản xuất nông sản sạch   Đã kiểm

Đề bài

Hệ thống thuỷ canh được cấu trúc từ những thành phần cơ bản nào? Phân tích chức năng của từng thành phần.

Lời giải

## Hệ thống thuỷ canh — thành phần cơ bản và chức năng

Thuỷ canh là kĩ thuật trồng cây không dùng đất, rễ cây được nuôi trực tiếp bằng dung dịch dinh dưỡng. Một hệ thống thuỷ canh hoàn chỉnh gồm các thành phần cơ bản sau:

### 1. Dung dịch dinh dưỡng
Là hỗn hợp nước và các nguyên tố khoáng thiết yếu hoà tan với nồng độ, tỉ lệ phù hợp cho từng loài cây và từng giai đoạn sinh trưởng — gồm nguyên tố đa lượng (N, P, K, Ca, Mg, S) và vi lượng (Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo…).

Chức năng: thay thế vai trò của đất, trực tiếp cung cấp nước và toàn bộ chất khoáng cho rễ cây hấp thụ. Các chỉ tiêu pH (thường duy trì khoảng 5,5−6,55{,}5 - 6{,}5) và nồng độ (độ dẫn điện EC) được giữ trong ngưỡng thích hợp để rễ hút khoáng hiệu quả.

### 2. Bể (thùng) chứa dung dịch dinh dưỡng
Là nơi chứa và dự trữ dung dịch, thường làm bằng vật liệu trơ, kín và cách sáng (màu tối hoặc được che chắn) để hạn chế tảo phát triển và giảm bay hơi.

Chức năng: giữ ổn định thể tích và thành phần dung dịch; là nơi theo dõi, bổ sung và điều chỉnh nồng độ, pH khi cần, bảo đảm nguồn nước và khoáng luôn sẵn sàng đưa tới rễ.

### 3. Giá đỡ và giá thể
Gồm khay/máng trồng, rọ trồng và giá thể trơ về mặt hoá học (xơ dừa, perlite, len đá/rockwool, sỏi nhẹ…).

Chức năng: nâng đỡ, cố định phần gốc và cổ rễ để cây đứng vững; giữ ẩm và bảo đảm độ thoáng cho vùng rễ; cho phép rễ tiếp xúc trực tiếp với dung dịch mà không cung cấp thêm dinh dưỡng và không phản ứng hoá học với dung dịch.

### 4. Hệ thống bơm và ống dẫn (hệ tuần hoàn)
Gồm máy bơm, ống dẫn, van điều tiết (có thể kèm bộ hẹn giờ).

Chức năng: luân chuyển, phân phối đều dung dịch từ bể đến vùng rễ và thu hồi dung dịch dư về bể để tái sử dụng; tránh lắng đọng, phân tầng khoáng và giúp tiết kiệm nước, dinh dưỡng.

### 5. Hệ thống sục khí (cung cấp oxygen)
Gồm máy sục khí/bơm khí tạo bọt khí hoà tan trong dung dịch.

Chức năng: cung cấp oxygen hoà tan cho rễ hô hấp, vì rễ ngập trong dung dịch dễ bị thiếu khí; nhờ đó rễ hô hấp bình thường, hấp thụ nước và khoáng chủ động, tránh ngạt và thối rễ.

### 6. Thiết bị kiểm soát và điều chỉnh
Gồm các cảm biến, dụng cụ đo và điều chỉnh pH, nồng độ (EC), nhiệt độ, mực dung dịch…

Chức năng: theo dõi và duy trì các điều kiện của dung dịch trong ngưỡng tối ưu, kịp thời bổ sung nước, khoáng hoặc điều chỉnh pH để cây sinh trưởng tốt, tạo nông sản sạch.

> Lưu ý: hệ thống chiếu sáng *không* phải là thành phần cơ bản của hệ thống thuỷ canh — nó chỉ là thiết bị bổ sung cho mô hình trồng trong nhà khi thiếu ánh sáng tự nhiên, không thuộc cấu trúc cốt lõi của kĩ thuật thuỷ canh.

Đáp số

Dung dịch dinh dưỡng: cung cấp nước và khoáng thiết yếu cho cây qua rễ, thay thế đấtBể chứa dung dịch dinh dưỡng: dự trữ, giữ ổn định và là nơi điều chỉnh nồng độ, pH dung dịchGiá đỡ và giá thể: nâng đỡ, cố định cây, giữ ẩm và thoáng cho vùng rễHệ thống bơm và ống dẫn: luân chuyển, phân phối đều dung dịch đến rễ và thu hồi về bểHệ thống sục khí: cung cấp oxygen hoà tan cho rễ hô hấpThiết bị kiểm soát: đo và điều chỉnh pH, EC, nhiệt độ, mực dung dịch trong ngưỡng tối ưu

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.