Chuyên đề học tập Sinh học 11

Giải Dừng lại và suy ngẫm 1 trang 9 Chuyên đề Sinh học 11

Chuyên đề 1. Dinh dưỡng khoáng – Tăng năng suất cây trồng và nông nghiệp sạch   Đã kiểm

Đề bài

Giải thích cơ sở khoa học của nguyên tắc bón phân cho cây trồng: bón đúng loại, đúng liều lượng và đúng thời điểm.

Lời giải

Cơ sở khoa học của nguyên tắc bón phân "đúng loại – đúng liều lượng – đúng thời điểm"

Việc bón phân phải dựa trên nhu cầu dinh dưỡng khoáng của cây và khả năng cung cấp của đất. Mỗi nguyên tố khoáng có một vai trò sinh lí riêng, nên cây chỉ sinh trưởng, phát triển tốt khi được cung cấp đủ, cân đối và đúng lúc. Đó là cơ sở của ba nguyên tắc sau:

a) Bón đúng loại
- Mỗi nguyên tố khoáng đảm nhiệm một vai trò sinh lí khác nhau: NN thúc đẩy sinh trưởng thân, lá; PP cần cho sự phát triển của rễ, hoa, quả; KK tham gia vận chuyển chất hữu cơ và tăng khả năng chống chịu… Vì vậy muốn bổ sung nguyên tố nào thì phải bón đúng loại phân chứa nguyên tố đó.
- Mỗi loài cây, mỗi giai đoạn sống có nhu cầu về các nguyên tố khác nhau; mỗi loại đất lại thiếu những nguyên tố khác nhau. Bón đúng loại (đúng nguyên tố cây đang cần và đất đang thiếu) thì cây mới hấp thụ, sử dụng có hiệu quả, tránh tình trạng thừa nguyên tố này nhưng vẫn thiếu nguyên tố khác.

b) Bón đúng liều lượng
- Nhu cầu dinh dưỡng khoáng của cây có giới hạn nhất định. Nếu bón thiếu, cây không đủ nguyên liệu cho các quá trình sống → sinh trưởng kém, năng suất thấp.
- Nếu bón thừa sẽ gây nhiều hậu quả: làm tăng áp suất thẩm thấu của dung dịch đất khiến rễ khó hút nước, gây hạn sinh lí và có thể gây độc cho cây; phần phân không được hấp thụ bị rửa trôi gây lãng phí và ô nhiễm đất, nguồn nước; dư lượng khoáng (ví dụ nitrate) tích lũy trong nông sản gây mất an toàn thực phẩm. Do đó phải bón đúng liều lượng phù hợp với nhu cầu của cây.

c) Bón đúng thời điểm
- Nhu cầu các nguyên tố khoáng thay đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây. Bón vào đúng lúc cây có nhu cầu cao thì cây hấp thụ và sử dụng tối đa lượng phân, cho hiệu quả cao nhất.
- Thời điểm bón còn phải phù hợp với điều kiện thời tiết, độ ẩm của đất để cây hút được khoáng và hạn chế thất thoát do bay hơi, rửa trôi. Bón không đúng thời điểm vừa lãng phí phân, vừa không nâng cao được năng suất.

Kết luận: Cả ba nguyên tắc đều xuất phát từ yêu cầu bón phân phải bám sát nhu cầu dinh dưỡng khoáng của cây (về chủng loại, lượng và thời gian) và đặc điểm của đất, nhằm giúp cây hấp thụ tối đa, cho năng suất cao mà vẫn tiết kiệm phân bón và bảo vệ môi trường, hướng tới nền nông nghiệp sạch.

Đáp số

Đúng loại: cung cấp đúng nguyên tố cây cần và đất thiếu, phù hợp vai trò sinh lí của từng nguyên tố nên cây sử dụng hiệu quảĐúng liều lượng: đáp ứng đủ nhu cầu của cây; tránh bón thiếu (năng suất thấp) hay bón thừa (gây độc, lãng phí, ô nhiễm, mất an toàn nông sản)Đúng thời điểm: bón khi cây có nhu cầu cao và điều kiện đất, thời tiết thuận lợi để cây hấp thụ tối đa, giảm thất thoát

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.