Giải Câu hỏi 1 trang 28 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Câu hỏi: Vì sao phải sử dụng vector (thể truyền) khi chuyển gene từ tế bào này sang tế bào khác?

Trả lời:

Trong kĩ thuật chuyển gene, gene cần chuyển (thường là một đoạn DNA) không thể tự nó đi vào và hoạt động ổn định trong tế bào nhận. Vì vậy người ta phải gắn gene cần chuyển vào một phân tử DNA đặc biệt gọi là vector (thể truyền) — thường là plasmid của vi khuẩn hoặc DNA của virus. Việc dùng vector là bắt buộc vì những lí do sau:

a) Vector là phương tiện đưa gene vào tế bào nhận. Đoạn DNA trần rất khó tự đi qua màng tế bào và dễ bị các enzyme nuclease trong tế bào phân giải. Vector mang gene cần chuyển vào trong tế bào nhận một cách an toàn.

b) Vector giúp gene cần chuyển nhân lên (tái bản) và tồn tại bền vững. Đoạn gene cần chuyển không có khả năng tự tái bản độc lập trong tế bào nhận. Vector có trình tự khởi đầu tái bản (ori), nhờ đó gene gắn vào vector sẽ được nhân lên cùng vector, tạo nhiều bản sao và được truyền lại cho các thế hệ tế bào con.

c) Vector giúp gene được biểu hiện và giúp chọn lọc, nhận biết tế bào đã nhận gene. Vector mang sẵn các trình tự điều hòa (như promoter) để gene được phiên mã, dịch mã tạo ra sản phẩm; đồng thời vector thường mang gene đánh dấu (gene chỉ thị, ví dụ gene kháng kháng sinh) giúp dễ dàng phát hiện và chọn lọc những tế bào đã tiếp nhận thành công gene cần chuyển.

Kết luận: Phải sử dụng vector vì nó vừa là phương tiện đưa gene vào tế bào nhận, vừa giúp gene nhân lên, tồn tại bền vững và biểu hiện được trong tế bào, đồng thời cho phép chọn lọc các tế bào đã nhận gene thành công.

Đáp số