Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Hoạt động 1 trang 54 Chuyên đề Tin học 12

Bài 10. Tính xác suất và chọn số liệu ngẫu nhiên   Đã kiểm

Đề bài

Tính xác suất bằng các hàm trong Excel

Trong môn Toán, em đã biết có thể tính xác suất P(A) của biến cố A trong một số bài toán đơn giản nhờ các hàm tổ hợp. Hãy kể tên các hàm đó và cho ví dụ.

Lời giải

Nhắc lại kiến thức: Với bài toán xác suất cổ điển (các kết quả đồng khả năng), ta tính
P(A)=n(A)n(Ω),P(A)=\dfrac{n(A)}{n(\Omega)},
trong đó n(A)n(A) là số kết quả thuận lợi cho biến cố AA và n(Ω)n(\Omega) là số kết quả có thể xảy ra của phép thử. Để đếm n(A)n(A) và n(Ω)n(\Omega), trong môn Toán em đã dùng các hàm (công thức) tổ hợp sau.

a) Giai thừa: n!=1⋅2⋅3⋯nn!=1\cdot 2\cdot 3\cdots n (quy ước 0!=10!=1). Đây là cơ sở của các công thức còn lại.

*Ví dụ:* Xếp ngẫu nhiên 55 bạn thành một hàng thì có 5!=1205!=120 cách.

b) Hoán vị: số cách sắp xếp thứ tự nn phần tử khác nhau là
Pn=n!.P_n=n!.

*Ví dụ:* Xếp ngẫu nhiên 33 bạn A, B, C thành hàng, xác suất để A đứng đầu: n(Ω)=P3=3!=6n(\Omega)=P_3=3!=6, số cách để A đứng đầu là P2=2!=2P_2=2!=2, nên P=26=13P=\dfrac{2}{6}=\dfrac{1}{3}.

c) Chỉnh hợp: số cách chọn có thứ tự kk phần tử từ nn phần tử khác nhau (0≤k≤n)(0\le k\le n) là
Ank=n!(n−k)!.A_n^{k}=\dfrac{n!}{(n-k)!}.

*Ví dụ:* Từ 55 học sinh chọn 22 bạn trao giải Nhất và Nhì (phân biệt thứ tự) có A52=5!3!=20A_5^{2}=\dfrac{5!}{3!}=20 cách.

d) Tổ hợp: số cách chọn không kể thứ tự kk phần tử từ nn phần tử khác nhau (0≤k≤n)(0\le k\le n) là
Cnk=n!k! (n−k)!.C_n^{k}=\dfrac{n!}{k!\,(n-k)!}.

*Ví dụ:* Một hộp có 1010 quả bóng gồm 66 quả đỏ và 44 quả xanh. Lấy ngẫu nhiên đồng thời 33 quả, tính xác suất lấy được cả 33 quả đỏ. Ta có
n(Ω)=C103=120,n(A)=C63=20,n(\Omega)=C_{10}^{3}=120,\qquad n(A)=C_{6}^{3}=20,
nên
P(A)=C63C103=20120=16≈0,167.P(A)=\dfrac{C_{6}^{3}}{C_{10}^{3}}=\dfrac{20}{120}=\dfrac{1}{6}\approx 0{,}167.

Kết luận: Các hàm tổ hợp em đã học trong môn Toán để tính xác suất trong những bài toán đơn giản là giai thừa n!n!, hoán vị PnP_n, chỉnh hợp AnkA_n^{k} và tổ hợp CnkC_n^{k}. Trong đó tổ hợp CnkC_n^{k} được dùng nhiều nhất vì phần lớn phép lấy mẫu là chọn đồng thời (không kể thứ tự).

Đáp số

Các hàm tổ hợp: giai thừa n!n!, hoán vị Pn=n!P_n=n!, chỉnh hợp Ank=n!(n−k)!A_n^k=\dfrac{n!}{(n-k)!}, tổ hợp Cnk=n!k!(n−k)!C_n^k=\dfrac{n!}{k!(n-k)!}; ví dụ P=C63C103=16≈0,167P=\dfrac{C_6^3}{C_{10}^3}=\dfrac{1}{6}\approx 0,167

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.