Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.9 trang 20 Chuyên đề Toán 10

Bài 2. Ứng dụng của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bác Việt có 330 740 nghìn đồng, bác chia số tiền này thành ba phần và đem đầu tư vào ba hình thức: Phần thứ nhất bác đầu tư vào chứng khoán với lãi thu được 4% một năm; phần thứ hai bác mua vàng thu lãi 5% một năm và phần thứ ba bác gửi tiết kiệm với lãi suất 6% một năm. Sau một năm, kể cả gốc và lãi bác thu được ba món tiền bằng nhau. Hỏi tổng số tiền cả gốc và lãi bác thu được sau một năm là bao nhiêu?

Lời giải

Gọi ẩn. Gọi số tiền (đơn vị: nghìn đồng) bác Việt đầu tư vào chứng khoán, mua vàng và gửi tiết kiệm lần lượt là x,  y,  zx,\;y,\;z (với x,y,z>0x,y,z>0).

Lập hệ phương trình.

- Tổng ba phần bằng số tiền ban đầu:
x+y+z=330 740.x+y+z=330\,740.

- Sau một năm, kể cả gốc và lãi:
- phần chứng khoán (lãi 4%) thu được x+0,04x=1,04xx+0{,}04x=1{,}04x;
- phần vàng (lãi 5%) thu được y+0,05y=1,05yy+0{,}05y=1{,}05y;
- phần tiết kiệm (lãi 6%) thu được z+0,06z=1,06zz+0{,}06z=1{,}06z.

- Ba món tiền thu được bằng nhau nên 1,04x=1,05y=1,06z1{,}04x=1{,}05y=1{,}06z, tức là
1,04x−1,05y=0,1,05y−1,06z=0.1{,}04x-1{,}05y=0,\qquad 1{,}05y-1{,}06z=0.

Ta được hệ phương trình bậc nhất ba ẩn:
{x+y+z=330 7401,04x−1,05y=01,05y−1,06z=0.\begin{cases} x+y+z=330\,740\\ 1{,}04x-1{,}05y=0\\ 1{,}05y-1{,}06z=0.\end{cases}

Giải hệ. Từ hai phương trình sau, biểu diễn y,zy,z theo xx:
y=1,041,05 x,z=1,041,06 x.y=\dfrac{1{,}04}{1{,}05}\,x,\qquad z=\dfrac{1{,}04}{1{,}06}\,x.

Thay vào phương trình đầu:
x+1,041,05 x+1,041,06 x=330 740.x+\dfrac{1{,}04}{1{,}05}\,x+\dfrac{1{,}04}{1{,}06}\,x=330\,740.

Nhân cả hai vế với 1,041\dfrac{1{,}04}{1} để tiện tính, hoặc quy đồng trực tiếp, ta được:
x(1+1,041,05+1,041,06)=330 740.x\left(1+\dfrac{1{,}04}{1{,}05}+\dfrac{1{,}04}{1{,}06}\right)=330\,740.

Tính trong ngoặc: 1+0,990476…+0,981132…=2,971608…1+0{,}990476\ldots+0{,}981132\ldots=2{,}971608\ldots, suy ra
x=330 7402,971608…=111 300.x=\dfrac{330\,740}{2{,}971608\ldots}=111\,300.

Từ đó:
y=1,041,05⋅111 300=110 240,z=1,041,06⋅111 300=109 200.y=\dfrac{1{,}04}{1{,}05}\cdot 111\,300=110\,240,\qquad z=\dfrac{1{,}04}{1{,}06}\cdot 111\,300=109\,200.

(Thử lại: 111 300+110 240+109 200=330 740111\,300+110\,240+109\,200=330\,740 ✓.)

Số tiền thu được sau một năm. Mỗi món tiền (gốc và lãi) bằng nhau và bằng:
1,04⋅111 300=1,05⋅110 240=1,06⋅109 200=115 752 (nghìn đồng).1{,}04\cdot 111\,300=1{,}05\cdot 110\,240=1{,}06\cdot 109\,200=115\,752\ \text{(nghìn đồng)}.

Vậy tổng số tiền cả gốc và lãi bác thu được sau một năm là:
3⋅115 752=347 256 (nghìn đồng).3\cdot 115\,752=347\,256\ \text{(nghìn đồng)}.

Kiểm tra lại. Ba món tiền đều bằng 115 752115\,752 nghìn đồng (bằng nhau ✓), và tổng ba phần vốn ban đầu đúng bằng 330 740330\,740 nghìn đồng ✓.

Kết luận. Tổng số tiền cả gốc và lãi bác Việt thu được sau một năm là 347 256347\,256 nghìn đồng (tức 347 256 000347\,256\,000 đồng).

Đáp số

347 256 nghìn đồng (= 347 256 000 đồng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.