Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.13 trang 20 Chuyên đề Toán 10

Bài 2. Ứng dụng của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đoạn mạch như Hình 1.2. Gọi II là cường độ dòng điện của mạch chính, I1I_1, I2I_2 và I3I_3 là cường độ dòng điện mạch rẽ. Cho biết R1=6 ΩR_1 = 6\,\Omega, R2=8 ΩR_2 = 8\,\Omega, I=3 AI = 3\,\mathrm{A} và I3=2 AI_3 = 2\,\mathrm{A}. Tính điện trở R3R_3 và hiệu điện thế UU giữa hai đầu đoạn mạch.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đoạn mạch điện (Hình 1.2) gồm ba điện trở mắc song song R1, R2, R3; dòng chính I chia thành ba dòng rẽ I1, I2, I3. Hình nằm ở trang khác; dữ kiện cho: R1 = 6 Ω, R2 = 8 Ω, I = 3 A, I3 = 2 A.

Lời giải

Phân tích. Ba điện trở R1,R2,R3R_1,R_2,R_3 mắc song song nên hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở đều bằng hiệu điện thế UU của đoạn mạch. Theo định luật Ohm cho từng mạch rẽ:

U=R1I1=R2I2=R3I3.U=R_1I_1=R_2I_2=R_3I_3.

Mặt khác, dòng điện mạch chính bằng tổng các dòng điện mạch rẽ:

I=I1+I2+I3.I=I_1+I_2+I_3.

Lập hệ phương trình. Chọn ba ẩn là I1, I2, UI_1,\ I_2,\ U. Thay R1=6, R2=8, I=3, I3=2R_1=6,\ R_2=8,\ I=3,\ I_3=2 ta được hệ bậc nhất ba ẩn:

{I1+I2+2=3U=6I1U=8I2⟺{I1+I2=16I1−U=08I2−U=0\begin{cases} I_1+I_2+2=3\\ U=6I_1\\ U=8I_2 \end{cases}\quad\Longleftrightarrow\quad \begin{cases} I_1+I_2=1\\ 6I_1-U=0\\ 8I_2-U=0 \end{cases}

Giải hệ. Từ hai phương trình sau: I1=U6I_1=\dfrac{U}{6} và I2=U8I_2=\dfrac{U}{8}. Thế vào phương trình đầu:

U6+U8=1  ⟹  4U+3U24=1  ⟹  7U24=1  ⟹  U=247 (V).\frac{U}{6}+\frac{U}{8}=1 \;\Longrightarrow\; \frac{4U+3U}{24}=1 \;\Longrightarrow\; \frac{7U}{24}=1 \;\Longrightarrow\; U=\frac{24}{7}\ (\mathrm{V}).

Suy ra

I1=U6=47 (A),I2=U8=37 (A).I_1=\frac{U}{6}=\frac{4}{7}\ (\mathrm{A}),\qquad I_2=\frac{U}{8}=\frac{3}{7}\ (\mathrm{A}).

a) Điện trở R3R_3. Vì U=R3I3U=R_3I_3 nên

R3=UI3=24/72=127≈1,71 (Ω).R_3=\frac{U}{I_3}=\frac{24/7}{2}=\frac{12}{7}\approx 1{,}71\ (\Omega).

b) Hiệu điện thế UU giữa hai đầu đoạn mạch.

U=247≈3,43 (V).U=\frac{24}{7}\approx 3{,}43\ (\mathrm{V}).

Kiểm tra lại. I1+I2+I3=47+37+2=1+2=3=II_1+I_2+I_3=\dfrac{4}{7}+\dfrac{3}{7}+2=1+2=3=I (đúng). Đồng thời R1I1=6⋅47=247R_1I_1=6\cdot\dfrac{4}{7}=\dfrac{24}{7}, R2I2=8⋅37=247R_2I_2=8\cdot\dfrac{3}{7}=\dfrac{24}{7}, R3I3=127⋅2=247R_3I_3=\dfrac{12}{7}\cdot 2=\dfrac{24}{7} đều bằng UU (đúng).

Đáp số

R3=127≈1,71 ΩR_3=\dfrac{12}{7}\approx 1{,}71\ \OmegaU=247≈3,43 VU=\dfrac{24}{7}\approx 3{,}43\ \mathrm{V}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.