Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.15 trang 23 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 1   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải các hệ phương trình sau:

a) {x+y+z=6x+2y+3z=143x−2y−z=−4;\begin{cases} x + y + z = 6 \\ x + 2y + 3z = 14 \\ 3x - 2y - z = -4; \end{cases}
b) {2x−2y+z=63x+2y+5z=77x+3y−6z=1;\begin{cases} 2x - 2y + z = 6 \\ 3x + 2y + 5z = 7 \\ 7x + 3y - 6z = 1; \end{cases}
c) {2x+y−6z=13x+2y−5z=57x+4y−17z=7;\begin{cases} 2x + y - 6z = 1 \\ 3x + 2y - 5z = 5 \\ 7x + 4y - 17z = 7; \end{cases}
d) {5x+2y−7z=62x+3y+2z=79x+8y−3z=1.\begin{cases} 5x + 2y - 7z = 6 \\ 2x + 3y + 2z = 7 \\ 9x + 8y - 3z = 1. \end{cases}

Lời giải

## a) {x+y+z=6x+2y+3z=143x−2y−z=−4\begin{cases} x + y + z = 6 \\ x + 2y + 3z = 14 \\ 3x - 2y - z = -4 \end{cases}

Khử ẩn. Lấy phương trình (2) trừ phương trình (1):
(x+2y+3z)−(x+y+z)=14−6⇒y+2z=8(4)(x+2y+3z)-(x+y+z)=14-6 \Rightarrow y+2z=8 \quad (4)

Từ (1) rút x=6−y−zx=6-y-z, thay vào (3):
3(6−y−z)−2y−z=−4⇒18−5y−4z=−4⇒5y+4z=22(5)3(6-y-z)-2y-z=-4 \Rightarrow 18-5y-4z=-4 \Rightarrow 5y+4z=22 \quad (5)

Từ (4) có y=8−2zy=8-2z, thay vào (5):
5(8−2z)+4z=22⇒40−6z=22⇒z=3.5(8-2z)+4z=22 \Rightarrow 40-6z=22 \Rightarrow z=3.

Suy ra y=8−2⋅3=2y=8-2\cdot 3=2 và x=6−2−3=1x=6-2-3=1.

Thử lại: x+2y+3z=1+4+9=14x+2y+3z=1+4+9=14 ✓;  3x−2y−z=3−4−3=−4\ 3x-2y-z=3-4-3=-4 ✓.

Vậy hệ có nghiệm duy nhất (x;y;z)=(1;2;3)(x;y;z)=(1;2;3).

---

##

b) {2x−2y+z=63x+2y+5z=77x+3y−6z=1\begin{cases} 2x - 2y + z = 6 \\ 3x + 2y + 5z = 7 \\ 7x + 3y - 6z = 1 \end{cases}

Khử yy. Cộng (1) và (2):
(2x−2y+z)+(3x+2y+5z)=6+7⇒5x+6z=13(4)(2x-2y+z)+(3x+2y+5z)=6+7 \Rightarrow 5x+6z=13 \quad (4)

Nhân (1) với 33 và (3) với 22 rồi cộng (để triệt tiêu yy vì −2y⋅3=−6y-2y\cdot3=-6y và 3y⋅2=6y3y\cdot2=6y):
3(2x−2y+z)+2(7x+3y−6z)=3⋅6+2⋅1⇒20x−9z=20(5)3(2x-2y+z)+2(7x+3y-6z)=3\cdot6+2\cdot1 \Rightarrow 20x-9z=20 \quad (5)

Giải hệ hai ẩn (4), (5). Nhân (4) với 44:  20x+24z=52\ 20x+24z=52. Trừ đi (5):
(20x+24z)−(20x−9z)=52−20⇒33z=32⇒z=3233.(20x+24z)-(20x-9z)=52-20 \Rightarrow 33z=32 \Rightarrow z=\dfrac{32}{33}.

Từ (4): x=13−6z5=13−192335=237335=237165=7955.x=\dfrac{13-6z}{5}=\dfrac{13-\frac{192}{33}}{5}=\dfrac{\frac{237}{33}}{5}=\dfrac{237}{165}=\dfrac{79}{55}.

Từ (1): y=2x+z−62=x+z2−3=7955+1633−3=237− (− )165y=\dfrac{2x+z-6}{2}=x+\dfrac{z}{2}-3=\dfrac{79}{55}+\dfrac{16}{33}-3=\dfrac{237-\,(-\,)}{165} (quy đồng mẫu 165165) =237+80−495165=−178165.=\dfrac{237+80-495}{165}=-\dfrac{178}{165}.

Thử lại (3): 7⋅7955+3⋅(−178165)−6⋅3233=1659−534−960165=165165=17\cdot\dfrac{79}{55}+3\cdot\left(-\dfrac{178}{165}\right)-6\cdot\dfrac{32}{33}=\dfrac{1659-534-960}{165}=\dfrac{165}{165}=1 ✓.

Vậy hệ có nghiệm duy nhất (x;y;z)=(7955; −178165; 3233)≈(1,436; −1,079; 0,970).(x;y;z)=\left(\dfrac{79}{55};\,-\dfrac{178}{165};\,\dfrac{32}{33}\right)\approx(1{,}436;\,-1{,}079;\,0{,}970).

---

##

c) {2x+y−6z=13x+2y−5z=57x+4y−17z=7\begin{cases} 2x + y - 6z = 1 \\ 3x + 2y - 5z = 5 \\ 7x + 4y - 17z = 7 \end{cases}

Khử yy. Lấy 2⋅(1)−(2)2\cdot(1)-(2):
2(2x+y−6z)−(3x+2y−5z)=2⋅1−5⇒x−7z=−3(4)2(2x+y-6z)-(3x+2y-5z)=2\cdot1-5 \Rightarrow x-7z=-3 \quad (4)

Lấy 2⋅(2)−(3)2\cdot(2)-(3):
2(3x+2y−5z)−(7x+4y−17z)=2⋅5−7⇒−x+7z=3(5)2(3x+2y-5z)-(7x+4y-17z)=2\cdot5-7 \Rightarrow -x+7z=3 \quad (5)

Phương trình (5) chính là (4) nhân với −1-1, nên (4) và (5) trùng nhau. Thực chất hệ chỉ còn hai phương trình độc lập (dễ kiểm tra (3)=2⋅(1)+(2)(3)=2\cdot(1)+(2)), do đó hệ có vô số nghiệm.

Biểu diễn nghiệm. Đặt z=t (t∈R)z=t\ (t\in\mathbb{R}). Từ (4): x=7t−3x=7t-3. Thay vào (1):
y=1−2x+6z=1−2(7t−3)+6t=7−8t.y=1-2x+6z=1-2(7t-3)+6t=7-8t.

Thử lại (2): 3(7t−3)+2(7−8t)−5t=21t−9+14−16t−5t=53(7t-3)+2(7-8t)-5t=21t-9+14-16t-5t=5 ✓ (đúng với mọi tt).

Vậy hệ có vô số nghiệm: (x;y;z)=(7t−3; 7−8t; t), t∈R.(x;y;z)=(7t-3;\,7-8t;\,t),\ t\in\mathbb{R}.

---

##

d) {5x+2y−7z=62x+3y+2z=79x+8y−3z=1\begin{cases} 5x + 2y - 7z = 6 \\ 2x + 3y + 2z = 7 \\ 9x + 8y - 3z = 1 \end{cases}

Nhận xét. Lấy 1⋅(1)+2⋅(2)1\cdot(1)+2\cdot(2):
(5x+2y−7z)+2(2x+3y+2z)=6+2⋅7⇒9x+8y−3z=20.(5x+2y-7z)+2(2x+3y+2z)=6+2\cdot7 \Rightarrow 9x+8y-3z=20.

Nhưng phương trình (3) lại cho 9x+8y−3z=19x+8y-3z=1. Hai kết quả mâu thuẫn (20≠120\ne 1) với cùng một vế trái.

Vậy hệ vô nghiệm.

Đáp số

(x; y; z) = (1; 2; 3)(x; y; z) = (79/55; −178/165; 32/33) ≈ (1,436; −1,079; 0,970)Vô số nghiệm: (x; y; z) = (7t − 3; 7 − 8t; t), t ∈ ℝVô nghiệm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.