Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Hoạt động 2 trang 26 Chuyên đề Toán 10

Bài 3. Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm

Đề bài

Xét đa thức p(n)=n2−n+41p(n) = n^2 - n + 41.

a) Hãy tính p(1)p(1), p(2)p(2), p(3)p(3), p(4)p(4), p(5)p(5) và chứng tỏ rằng các kết quả nhận được đều là số nguyên tố.

b) Hãy đưa ra một dự đoán cho p(n)p(n) trong trường hợp tổng quát.

Lời giải

## a) Tính p(1)p(1), p(2)p(2), p(3)p(3), p(4)p(4), p(5)p(5)

Thay lần lượt các giá trị n=1,2,3,4,5n=1,2,3,4,5 vào p(n)=n2−n+41p(n)=n^2-n+41:

p(1)=12−1+41=41p(1)=1^2-1+41=41

p(2)=22−2+41=43p(2)=2^2-2+41=43

p(3)=32−3+41=47p(3)=3^2-3+41=47

p(4)=42−4+41=53p(4)=4^2-4+41=53

p(5)=52−5+41=61p(5)=5^2-5+41=61

Chứng tỏ các kết quả là số nguyên tố:

Để kiểm tra một số NN có là số nguyên tố hay không, ta chỉ cần xét các ước nguyên tố không vượt quá N\sqrt{N}.

- 4141: Ta có 41<7\sqrt{41}<7, nên chỉ cần xét các số nguyên tố 2,3,52,3,5. Số 4141 lẻ (không chia hết cho 22), có tổng các chữ số 4+1=54+1=5 không chia hết cho 33, và không tận cùng bằng 00 hoặc 55 nên không chia hết cho 55. Vậy 4141 là số nguyên tố.
- 4343: 43<7\sqrt{43}<7, xét 2,3,52,3,5. Số 4343 lẻ, 4+3=74+3=7 không chia hết cho 33, không chia hết cho 55. Vậy 4343 là số nguyên tố.
- 4747: 47<7\sqrt{47}<7, xét 2,3,52,3,5. Số 4747 lẻ, 4+7=114+7=11 không chia hết cho 33, không chia hết cho 55. Vậy 4747 là số nguyên tố.
- 5353: 53<8\sqrt{53}<8, xét 2,3,5,72,3,5,7. Số 5353 lẻ, 5+3=85+3=8 không chia hết cho 33, không chia hết cho 55, và 53=7⋅7+453=7\cdot7+4 không chia hết cho 77. Vậy 5353 là số nguyên tố.
- 6161: 61<8\sqrt{61}<8, xét 2,3,5,72,3,5,7. Số 6161 lẻ, 6+1=76+1=7 không chia hết cho 33, không chia hết cho 55, và 61=7⋅8+561=7\cdot8+5 không chia hết cho 77. Vậy 6161 là số nguyên tố.

Vậy p(1)=41p(1)=41, p(2)=43p(2)=43, p(3)=47p(3)=47, p(4)=53p(4)=53, p(5)=61p(5)=61 đều là các số nguyên tố.

##

b) Dự đoán trong trường hợp tổng quát

Dựa vào kết quả ở câu a), ta có thể đưa ra dự đoán:

> Dự đoán: p(n)=n2−n+41p(n)=n^2-n+41 là số nguyên tố với mọi số nguyên dương nn.

Tuy nhiên, dự đoán này không đúng. Thật vậy, xét n=41n=41:

p(41)=412−41+41=412=1681p(41)=41^2-41+41=41^2=1681

Vì 1681=41×411681=41\times41 nên p(41)p(41) chia hết cho 4141, do đó p(41)p(41) không phải là số nguyên tố.

Nhận xét: Dù p(n)p(n) cho kết quả là số nguyên tố với nhiều giá trị nn liên tiếp, ta vẫn không thể khẳng định tính chất đó đúng với mọi nn chỉ dựa trên việc kiểm tra một số hữu hạn trường hợp. Muốn khẳng định một mệnh đề đúng với mọi số nguyên dương nn, ta cần chứng minh chặt chẽ (chẳng hạn bằng phương pháp quy nạp toán học).

Đáp số

p(1)=41p(1)=41, p(2)=43p(2)=43, p(3)=47p(3)=47, p(4)=53p(4)=53, p(5)=61p(5)=61 đều là số nguyên tốDự đoán: p(n)=n2−n+41p(n)=n^2-n+41 là số nguyên tố với mọi nn nguyên dương — nhưng dự đoán này sai; phản ví dụ n=41n=41: p(41)=412=1681p(41)=41^2=1681 không nguyên tố

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.