Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.7 trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng phương pháp quy nạp toán học, chứng minh rằng số đường chéo của một đa giác nn cạnh (n≥4n \geq 4) là n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2}.

Lời giải

Đặt SnS_n là số đường chéo của một đa giác lồi nn cạnh. Ta chứng minh bằng quy nạp theo nn rằng

Sn=n(n−3)2,n≥4.S_n = \dfrac{n(n-3)}{2}, \quad n \geq 4.

Bước 1 (cơ sở quy nạp): n=4n = 4.

Một tứ giác có đúng 22 đường chéo. Thay n=4n = 4 vào công thức:

4(4−3)2=4⋅12=2.\dfrac{4(4-3)}{2} = \dfrac{4 \cdot 1}{2} = 2.

Vậy công thức đúng với n=4n = 4.

Bước 2 (giả thiết quy nạp).

Giả sử công thức đúng với n=kn = k (k≥4k \geq 4), nghĩa là một đa giác kk cạnh có số đường chéo là

Sk=k(k−3)2.S_k = \dfrac{k(k-3)}{2}.

Bước 3 (bước quy nạp): chứng minh công thức đúng với n=k+1n = k+1.

Xét đa giác lồi k+1k+1 cạnh A1A2…AkAk+1A_1A_2\ldots A_kA_{k+1}. Bỏ đỉnh Ak+1A_{k+1} đi, ta được đa giác kk cạnh A1A2…AkA_1A_2\ldots A_k, theo giả thiết quy nạp đa giác này có k(k−3)2\dfrac{k(k-3)}{2} đường chéo.

So sánh các đường chéo của đa giác k+1k+1 cạnh với các đường chéo của đa giác kk cạnh, ta thấy số đường chéo tăng thêm gồm:

- Đoạn A1AkA_1A_k: trong đa giác kk cạnh nó là một cạnh, nhưng trong đa giác k+1k+1 cạnh (do có thêm đỉnh Ak+1A_{k+1} xen giữa AkA_k và A1A_1) nó trở thành một đường chéo. Vậy thêm 11 đường chéo.
- Các đoạn nối đỉnh mới Ak+1A_{k+1} với các đỉnh không kề nó: đỉnh Ak+1A_{k+1} kề với AkA_k và A1A_1, nên nó nối với k−2k-2 đỉnh còn lại (A2,A3,…,Ak−1A_2, A_3, \ldots, A_{k-1}) tạo thành k−2k-2 đường chéo mới.

Do đó số đường chéo của đa giác k+1k+1 cạnh là

Sk+1=k(k−3)2+1+(k−2)=k(k−3)2+(k−1).S_{k+1} = \dfrac{k(k-3)}{2} + 1 + (k-2) = \dfrac{k(k-3)}{2} + (k-1).

Quy đồng và rút gọn:

Sk+1=k(k−3)+2(k−1)2=k2−3k+2k−22=k2−k−22=(k+1)(k−2)2.S_{k+1} = \dfrac{k(k-3) + 2(k-1)}{2} = \dfrac{k^2 - 3k + 2k - 2}{2} = \dfrac{k^2 - k - 2}{2} = \dfrac{(k+1)(k-2)}{2}.

Mặt khác, công thức cần chứng minh tại n=k+1n = k+1 cho

(k+1)((k+1)−3)2=(k+1)(k−2)2.\dfrac{(k+1)\big((k+1)-3\big)}{2} = \dfrac{(k+1)(k-2)}{2}.

Hai kết quả trùng nhau, vậy công thức đúng với n=k+1n = k+1.

Kết luận. Theo nguyên lí quy nạp toán học, số đường chéo của một đa giác nn cạnh (n≥4n \geq 4) là n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2} (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.