Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Hoạt động 4 trang 35 Chuyên đề Toán 10

Bài 4. Nhị thức Newton   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát khai triển nhị thức của (a+b)n(a+b)^n với n∈{1;2;3;4;5}n \in \{1; 2; 3; 4; 5\} ở HĐ3, hãy dự đoán công thức khai triển trong trường hợp tổng quát.

Lời giải

Ở HĐ3 ta đã có các khai triển:

(a+b)1=a+b(a+b)^1 = a + b

(a+b)2=a2+2ab+b2(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2

(a+b)3=a3+3a2b+3ab2+b3(a+b)^3 = a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3

(a+b)4=a4+4a3b+6a2b2+4ab3+b4(a+b)^4 = a^4 + 4a^3b + 6a^2b^2 + 4ab^3 + b^4

(a+b)5=a5+5a4b+10a3b2+10a2b3+5ab4+b5(a+b)^5 = a^5 + 5a^4b + 10a^3b^2 + 10a^2b^3 + 5ab^4 + b^5

Nhận xét quy luật:

- Khai triển của (a+b)n(a+b)^n có n+1n+1 số hạng.

- Số mũ của aa giảm dần từ nn về 00, đồng thời số mũ của bb tăng dần từ 00 lên nn; trong mỗi số hạng tổng số mũ của aa và bb luôn bằng nn. Do đó số hạng tổng quát có dạng an−kbka^{n-k}b^{k} với k=0,1,2,…,nk = 0, 1, 2, \ldots, n.

- Các hệ số lần lượt là các số trên dòng thứ nn của tam giác Pascal, tức là Cn0, Cn1, Cn2, …, CnnC_n^0,\ C_n^1,\ C_n^2,\ \ldots,\ C_n^n. (Chẳng hạn với n=4n=4: 1,4,6,4,11, 4, 6, 4, 1 chính là C40,C41,C42,C43,C44C_4^0, C_4^1, C_4^2, C_4^3, C_4^4.)

Dự đoán công thức tổng quát:

(a+b)n=Cn0 an+Cn1 an−1b+Cn2 an−2b2+⋯+Cnn−1 abn−1+Cnn bn(a+b)^n = C_n^0\,a^n + C_n^1\,a^{n-1}b + C_n^2\,a^{n-2}b^2 + \cdots + C_n^{n-1}\,ab^{n-1} + C_n^n\,b^n

hay viết gọn lại:

(a+b)n=∑k=0nCnk an−kbk.(a+b)^n = \sum_{k=0}^{n} C_n^k\,a^{n-k}b^{k}.

Kiểm tra lại: Thay n=5n = 5 vào công thức: C50a5+C51a4b+C52a3b2+C53a2b3+C54ab4+C55b5=a5+5a4b+10a3b2+10a2b3+5ab4+b5C_5^0 a^5 + C_5^1 a^4 b + C_5^2 a^3 b^2 + C_5^3 a^2 b^3 + C_5^4 a b^4 + C_5^5 b^5 = a^5 + 5a^4b + 10a^3b^2 + 10a^2b^3 + 5ab^4 + b^5, đúng bằng kết quả ở HĐ3. Vậy công thức dự đoán là hợp lí.

Đáp số

(a+b)n=∑k=0nCnk an−kbk=Cn0an+Cn1an−1b+⋯+Cnnbn(a+b)^n = \displaystyle\sum_{k=0}^{n} C_n^k\,a^{n-k}b^{k} = C_n^0 a^n + C_n^1 a^{n-1}b + \cdots + C_n^n b^n

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.