Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.9 trang 37 Chuyên đề Toán 10

Bài 4. Nhị thức Newton   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng tam giác Pascal, viết khai triển:

a) (x−1)5(x-1)^5;

b) (2x−3y)4(2x-3y)^4.

Lời giải

Dòng 5 của tam giác Pascal (ứng với lũy thừa bậc 5) là: 1, 5, 10, 10, 5, 11,\ 5,\ 10,\ 10,\ 5,\ 1.

Dòng 4 của tam giác Pascal (ứng với lũy thừa bậc 4) là: 1, 4, 6, 4, 11,\ 4,\ 6,\ 4,\ 1.

a) Khai triển (x−1)5(x-1)^5. Coi x−1=x+(−1)x-1 = x + (-1), dùng các hệ số 1,5,10,10,5,11,5,10,10,5,1 với các lũy thừa giảm dần của xx và tăng dần của (−1)(-1):

(x−1)5=1⋅x5+5⋅x4(−1)+10⋅x3(−1)2+10⋅x2(−1)3+5⋅x(−1)4+1⋅(−1)5(x-1)^5 = 1\cdot x^5 + 5\cdot x^4(-1) + 10\cdot x^3(-1)^2 + 10\cdot x^2(-1)^3 + 5\cdot x(-1)^4 + 1\cdot(-1)^5

=x5−5x4+10x3−10x2+5x−1.= x^5 - 5x^4 + 10x^3 - 10x^2 + 5x - 1.

*Kiểm tra:* các dấu đan xen +,−,+,−,+,−+,-,+,-,+,- (vì số hạng thứ hai âm), hệ số đối xứng 1,5,10,10,5,11,5,10,10,5,1 — hợp lí.

b) Khai triển (2x−3y)4(2x-3y)^4. Coi 2x−3y=(2x)+(−3y)2x - 3y = (2x) + (-3y), dùng các hệ số 1,4,6,4,11,4,6,4,1:

(2x−3y)4=1⋅(2x)4+4⋅(2x)3(−3y)+6⋅(2x)2(−3y)2+4⋅(2x)(−3y)3+1⋅(−3y)4(2x-3y)^4 = 1\cdot(2x)^4 + 4\cdot(2x)^3(-3y) + 6\cdot(2x)^2(-3y)^2 + 4\cdot(2x)(-3y)^3 + 1\cdot(-3y)^4

Tính từng số hạng:

- 1⋅(2x)4=16x41\cdot(2x)^4 = 16x^4
- 4⋅(2x)3(−3y)=4⋅8x3⋅(−3y)=−96x3y4\cdot(2x)^3(-3y) = 4\cdot 8x^3\cdot(-3y) = -96x^3y
- 6⋅(2x)2(−3y)2=6⋅4x2⋅9y2=216x2y26\cdot(2x)^2(-3y)^2 = 6\cdot 4x^2\cdot 9y^2 = 216x^2y^2
- 4⋅(2x)(−3y)3=4⋅2x⋅(−27y3)=−216xy34\cdot(2x)(-3y)^3 = 4\cdot 2x\cdot(-27y^3) = -216xy^3
- 1⋅(−3y)4=81y41\cdot(-3y)^4 = 81y^4

Vậy:

(2x−3y)4=16x4−96x3y+216x2y2−216xy3+81y4.(2x-3y)^4 = 16x^4 - 96x^3y + 216x^2y^2 - 216xy^3 + 81y^4.

*Kiểm tra:* cho x=y=1x=y=1 thì vế trái =(2−3)4=1=(2-3)^4 = 1; vế phải =16−96+216−216+81=1=16-96+216-216+81 = 1 — khớp.

Đáp số

(x−1)5=x5−5x4+10x3−10x2+5x−1(x-1)^5 = x^5 - 5x^4 + 10x^3 - 10x^2 + 5x - 1(2x−3y)4=16x4−96x3y+216x2y2−216xy3+81y4(2x-3y)^4 = 16x^4 - 96x^3y + 216x^2y^2 - 216xy^3 + 81y^4

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.