Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.20 trang 38 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đặt Sn=11.3+13.5+…+1(2n−1)(2n+1)S_n = \dfrac{1}{1.3} + \dfrac{1}{3.5} + \ldots + \dfrac{1}{(2n-1)(2n+1)}.

a) Tính S1S_1, S2S_2, S3S_3.

b) Dự đoán công thức tính tổng SnS_n và chứng minh nó bằng quy nạp.

Lời giải

## a) Tính S1S_1, S2S_2, S3S_3

S1=11⋅3=13S_1 = \dfrac{1}{1\cdot 3} = \dfrac{1}{3}.

S2=11⋅3+13⋅5=13+115=515+115=615=25S_2 = \dfrac{1}{1\cdot 3} + \dfrac{1}{3\cdot 5} = \dfrac{1}{3} + \dfrac{1}{15} = \dfrac{5}{15} + \dfrac{1}{15} = \dfrac{6}{15} = \dfrac{2}{5}.

S3=S2+15⋅7=25+135=1435+135=1535=37S_3 = S_2 + \dfrac{1}{5\cdot 7} = \dfrac{2}{5} + \dfrac{1}{35} = \dfrac{14}{35} + \dfrac{1}{35} = \dfrac{15}{35} = \dfrac{3}{7}.

##

b) Dự đoán công thức và chứng minh bằng quy nạp

Dự đoán. Ta thấy S1=13S_1 = \dfrac{1}{3}, S2=25S_2 = \dfrac{2}{5}, S3=37S_3 = \dfrac{3}{7}, tức là tử số đúng bằng nn còn mẫu số là 2n+12n+1. Do đó dự đoán:
Sn=n2n+1,n≥1.S_n = \dfrac{n}{2n+1},\quad n\ge 1.

Chứng minh bằng quy nạp theo nn.

*Bước cơ sở:* Với n=1n=1: vế trái S1=13S_1 = \dfrac{1}{3}, vế phải 12⋅1+1=13\dfrac{1}{2\cdot 1+1} = \dfrac{1}{3}. Vậy công thức đúng với n=1n=1.

*Bước quy nạp:* Giả sử công thức đúng với n=k≥1n=k\ge 1, nghĩa là
Sk=11⋅3+13⋅5+…+1(2k−1)(2k+1)=k2k+1.S_k = \dfrac{1}{1\cdot 3} + \dfrac{1}{3\cdot 5} + \ldots + \dfrac{1}{(2k-1)(2k+1)} = \dfrac{k}{2k+1}.
Ta chứng minh công thức đúng với n=k+1n=k+1, tức là Sk+1=k+12k+3S_{k+1} = \dfrac{k+1}{2k+3}.

Thật vậy, số hạng thứ k+1k+1 của tổng là 1(2k+1)(2k+3)\dfrac{1}{(2k+1)(2k+3)}, nên
Sk+1=Sk+1(2k+1)(2k+3)=k2k+1+1(2k+1)(2k+3).S_{k+1} = S_k + \dfrac{1}{(2k+1)(2k+3)} = \dfrac{k}{2k+1} + \dfrac{1}{(2k+1)(2k+3)}.
Quy đồng mẫu số:
Sk+1=k(2k+3)+1(2k+1)(2k+3)=2k2+3k+1(2k+1)(2k+3).S_{k+1} = \dfrac{k(2k+3) + 1}{(2k+1)(2k+3)} = \dfrac{2k^2 + 3k + 1}{(2k+1)(2k+3)}.
Phân tích tử số: 2k2+3k+1=(2k+1)(k+1)2k^2 + 3k + 1 = (2k+1)(k+1). Do đó
Sk+1=(2k+1)(k+1)(2k+1)(2k+3)=k+12k+3=k+12(k+1)+1.S_{k+1} = \dfrac{(2k+1)(k+1)}{(2k+1)(2k+3)} = \dfrac{k+1}{2k+3} = \dfrac{k+1}{2(k+1)+1}.
Vậy công thức đúng với n=k+1n=k+1.

Theo nguyên lí quy nạp toán học, công thức Sn=n2n+1S_n = \dfrac{n}{2n+1} đúng với mọi số nguyên dương nn (đpcm).

Đáp số

S1=13S_1 = \dfrac{1}{3}; S2=25S_2 = \dfrac{2}{5}; S3=37S_3 = \dfrac{3}{7}Sn=n2n+1S_n = \dfrac{n}{2n+1}; đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.