Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.27 trang 38 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm giá trị lớn nhất trong các giá trị
Cn0,Cn1,…,Cnn.C_n^0, C_n^1, \ldots, C_n^n.
Áp dụng: Tìm hệ số lớn nhất của khai triển (a+b)n(a + b)^n, biết rằng tổng các hệ số của khai triển bằng 4 0964\,096.

Lời giải

Phần 1. Tìm giá trị lớn nhất trong các số Cn0,Cn1,…,CnnC_n^0, C_n^1, \ldots, C_n^n.

Để biết dãy các hệ số tăng hay giảm, ta xét tỉ số của hai số hạng liên tiếp. Với 1≤k≤n1 \le k \le n:

CnkCnk−1=n!k! (n−k)!n!(k−1)! (n−k+1)!=(k−1)! (n−k+1)!k! (n−k)!=n−k+1k.\frac{C_n^k}{C_n^{k-1}} = \frac{\dfrac{n!}{k!\,(n-k)!}}{\dfrac{n!}{(k-1)!\,(n-k+1)!}} = \frac{(k-1)!\,(n-k+1)!}{k!\,(n-k)!} = \frac{n-k+1}{k}.

Ta so sánh tỉ số này với 11:

CnkCnk−1>1  ⟺  n−k+1>k  ⟺  k<n+12.\frac{C_n^k}{C_n^{k-1}} > 1 \iff n-k+1 > k \iff k < \frac{n+1}{2}.

CnkCnk−1<1  ⟺  k>n+12;CnkCnk−1=1  ⟺  k=n+12.\frac{C_n^k}{C_n^{k-1}} < 1 \iff k > \frac{n+1}{2}; \qquad \frac{C_n^k}{C_n^{k-1}} = 1 \iff k = \frac{n+1}{2}.

Vậy khi kk tăng từ 00 đến nn, dãy CnkC_n^k tăng chừng nào k<n+12k < \dfrac{n+1}{2} rồi giảm khi k>n+12k > \dfrac{n+1}{2}. Giá trị lớn nhất nằm ở "giữa" dãy. Ta xét hai trường hợp.

• nn chẵn, đặt n=2mn = 2m. Khi đó n+12=m+12\dfrac{n+1}{2} = m + \dfrac12, nên:
Cn0<Cn1<⋯<Cnm>⋯>Cnn.C_n^0 < C_n^1 < \cdots < C_n^m > \cdots > C_n^n.
Giá trị lớn nhất đạt duy nhất tại k=m=n2k = m = \dfrac{n}{2}, bằng
 Cnn2 .\boxed{\,C_n^{\frac{n}{2}}\,}.

• nn lẻ, đặt n=2m+1n = 2m+1. Khi đó n+12=m+1\dfrac{n+1}{2} = m+1, nên tại k=m+1k = m+1 ta có Cnm+1Cnm=1\dfrac{C_n^{m+1}}{C_n^{m}} = 1, tức Cnm=Cnm+1C_n^m = C_n^{m+1}. Dãy tăng đến k=mk=m, giữ nguyên sang k=m+1k=m+1 rồi giảm:
Cn0<⋯<Cnm=Cnm+1>⋯>Cnn.C_n^0 < \cdots < C_n^m = C_n^{m+1} > \cdots > C_n^n.
Giá trị lớn nhất đạt tại hai vị trí k=n−12k = \dfrac{n-1}{2} và k=n+12k = \dfrac{n+1}{2}, bằng
 Cnn−12=Cnn+12 .\boxed{\,C_n^{\frac{n-1}{2}} = C_n^{\frac{n+1}{2}}\,}.

Phần 2. Áp dụng.

Theo công thức nhị thức Niu-tơn:
(a+b)n=Cn0an+Cn1an−1b+⋯+Cnnbn,(a+b)^n = C_n^0 a^n + C_n^1 a^{n-1}b + \cdots + C_n^n b^n,
các hệ số của khai triển lần lượt là Cn0,Cn1,…,CnnC_n^0, C_n^1, \ldots, C_n^n. Tổng các hệ số nhận được bằng cách cho a=b=1a = b = 1:
Cn0+Cn1+⋯+Cnn=(1+1)n=2n.C_n^0 + C_n^1 + \cdots + C_n^n = (1+1)^n = 2^n.

Theo giả thiết tổng các hệ số bằng 4 0964\,096, nên
2n=4 096=212  ⟹  n=12.2^n = 4\,096 = 2^{12} \implies n = 12.

Vì n=12n = 12 là số chẵn (m=6m = 6), theo Phần 1 hệ số lớn nhất đạt tại k=n2=6k = \dfrac{n}{2} = 6 và bằng
C126=12!6! 6!=12⋅11⋅10⋅9⋅8⋅76!=665 280720=924.C_{12}^6 = \frac{12!}{6!\,6!} = \frac{12\cdot 11\cdot 10\cdot 9\cdot 8\cdot 7}{6!} = \frac{665\,280}{720} = 924.

Kiểm tra. 212=40962^{12} = 4096 (đúng với giả thiết). Tỉ số C126C125=12−6+16=76>1\dfrac{C_{12}^6}{C_{12}^5} = \dfrac{12-6+1}{6} = \dfrac{7}{6} > 1 và C127C126=12−7+17=67<1\dfrac{C_{12}^7}{C_{12}^6} = \dfrac{12-7+1}{7} = \dfrac{6}{7} < 1, xác nhận C126C_{12}^6 là số hạng lớn nhất.

Vậy hệ số lớn nhất của khai triển là C126=924C_{12}^6 = 924.

Đáp số

nn chẵn: lớn nhất là Cnn/2C_n^{n/2}; nn lẻ: lớn nhất là Cn(n−1)/2=Cn(n+1)/2C_n^{(n-1)/2} = C_n^{(n+1)/2}n=12n = 12, hệ số lớn nhất là C126=924C_{12}^6 = 924

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.