Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Vận dụng 2 trang 44 Chuyên đề Toán 10

Bài 5. Elip   Đã kiểm chéo

Đề bài

Mặt Trăng chuyển động theo một quỹ đạo hình elip nhận tâm Trái Đất là một tiêu điểm. Các khoảng cách lớn nhất và nhỏ nhất từ các vị trí của Mặt Trăng đến tâm Trái Đất tương ứng là 400 000 km và 363 000 km (theo nssdc.gsfc.nasa.gov). Tìm tâm sai của quỹ đạo elip.

Lời giải

Phân tích đề bài.
Mặt Trăng chuyển động trên quỹ đạo elip nhận tâm Trái Đất là một tiêu điểm. Gọi phương trình chính tắc của elip là x2a2+y2b2=1 (a>b>0)\dfrac{x^2}{a^2}+\dfrac{y^2}{b^2}=1\ (a>b>0), với tiêu điểm F(c;0)F(c;0) chính là tâm Trái Đất.

Với điểm MM bất kì trên elip, bán kính qua tiêu MFMF thỏa mãn:
a−c≤MF≤a+c.a-c \le MF \le a+c.
- Khoảng cách lớn nhất đạt tại đỉnh xa tiêu điểm: MFmax⁡=a+c.MF_{\max}=a+c.
- Khoảng cách nhỏ nhất đạt tại đỉnh gần tiêu điểm: MFmin⁡=a−c.MF_{\min}=a-c.

Lập hệ phương trình.
Theo giả thiết (đơn vị nghìn km):
{a+c=400 000a−c=363 000\begin{cases} a+c = 400\,000 \\ a-c = 363\,000 \end{cases}

Cộng hai phương trình:
2a=763 000  ⇒  a=381 500 (km).2a = 763\,000 \;\Rightarrow\; a = 381\,500 \text{ (km)}.
Trừ hai phương trình:
2c=37 000  ⇒  c=18 500 (km).2c = 37\,000 \;\Rightarrow\; c = 18\,500 \text{ (km)}.

Tính tâm sai.
e=ca=18 500381 500=37763≈0,05.e=\dfrac{c}{a}=\dfrac{18\,500}{381\,500}=\dfrac{37}{763}\approx 0,05.

Kiểm tra lại.
Vì 0<e<10<e<1 nên đây đúng là một elip (hợp lí). Thử lại: a+c=381 500+18 500=400 000a+c=381\,500+18\,500=400\,000 km và a−c=381 500−18 500=363 000a-c=381\,500-18\,500=363\,000 km, khớp với dữ kiện đề bài.

Kết luận: Tâm sai của quỹ đạo elip là e=37763≈0,05.e=\dfrac{37}{763}\approx 0,05.

Đáp số

e = 37/763 ≈ 0,05

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.