Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Luyện tập 3 trang 56 Chuyên đề Toán 10

Bài 9. Đường cônic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một sao chổi chuyển động theo quỹ đạo parabol nhận tâm Mặt Trời làm tiêu điểm. Khoảng cách ngắn nhất từ sao chổi đến tâm Mặt Trời là 10610^6 km. Lập phương trình chính tắc của quỹ đạo theo đơn vị kilômét. Hỏi khi sao chổi nằm trên đường vuông góc với trục đối xứng của quỹ đạo tại tâm Mặt Trời, thì khoảng cách từ sao chổi đến tâm Mặt Trời là bao nhiêu kilômét?

Lời giải

a) Lập phương trình chính tắc của quỹ đạo

Chọn hệ trục sao cho quỹ đạo parabol có phương trình chính tắc y2=2pxy^2 = 2px (với p>0p>0), đỉnh tại gốc OO, trục đối xứng là trục OxOx và tiêu điểm F(p2; 0)F\left(\dfrac{p}{2};\,0\right) là tâm Mặt Trời.

Với điểm M(x;y)M(x;y) bất kì trên parabol, bán kính qua tiêu (khoảng cách tới tiêu điểm) là
MF=x+p2.MF = x + \frac{p}{2}.
Vì x≥0x \ge 0 nên MFMF nhỏ nhất khi x=0x=0, tức tại đỉnh OO. Khi đó
MFmin⁡=p2.MF_{\min} = \frac{p}{2}.

Theo đề, khoảng cách ngắn nhất là 10610^6 km, nên
p2=106  ⇒  p=2⋅106.\frac{p}{2} = 10^6 \;\Rightarrow\; p = 2\cdot 10^6.

Vậy phương trình chính tắc của quỹ đạo (đơn vị kilômét) là
y2=2px=4⋅106 x.y^2 = 2px = 4\cdot 10^6\, x.

b) Khoảng cách khi sao chổi nằm trên đường vuông góc với trục đối xứng tại tâm Mặt Trời

Đường vuông góc với trục đối xứng (OxOx) tại tâm Mặt Trời (tiêu điểm FF) là đường thẳng
x=p2=106.x = \frac{p}{2} = 10^6.
Giao điểm của đường thẳng này với quỹ đạo chính là đầu mút của dây cung qua tiêu. Khi đó bán kính qua tiêu của sao chổi là
MF=x+p2=p2+p2=p=2⋅106 (km).MF = x + \frac{p}{2} = \frac{p}{2} + \frac{p}{2} = p = 2\cdot 10^6 \text{ (km)}.

*Kiểm tra:* tại x=106x = 10^6 ta có y2=4⋅106⋅106=4⋅1012y^2 = 4\cdot 10^6 \cdot 10^6 = 4\cdot 10^{12}, nên y=±2⋅106y = \pm 2\cdot 10^6. Khoảng cách từ M(106; 2⋅106)M(10^6;\,2\cdot 10^6) tới F(106; 0)F(10^6;\,0) bằng 0+(2⋅106)2=2⋅106\sqrt{0 + (2\cdot 10^6)^2} = 2\cdot 10^6 km. Phù hợp.

Vậy khoảng cách cần tìm là 2⋅106=2 000 0002\cdot 10^6 = 2\,000\,000 km.

Đáp số

y2=4⋅106 xy^2 = 4\cdot 10^6\, x2⋅1062\cdot 10^6 km (tức 2 000 000 km)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.