Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.2 trang 8 Chuyên đề Toán 11

Bài 1. Phép biến hình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong bảng bên quan sát quy luật điền các cặp (A,A′)(A, A'), (B,B′)(B, B'), (C,C′)(C, C'), ..., từ đó điền các kí hiệu N′N', P′P', Q′Q', R′R', S′S' vào các vị trí thích hợp.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 8 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng ô vuông 5 cột × 7 hàng chứa các kí hiệu điểm (một số ô trống):

| P | | L' | N | M' |
| R | K | S | I' | E' |
| B | H | G | A' | C |
| F'| D | | D' | F |
| C'| A | G' | H' | B' |
| E | I | | K' | |
| M | | L | Q | |

Quy luật: mỗi cặp điểm gốc và ảnh (A, A'), (B, B'), (C, C'), ... đối xứng với nhau qua ô trống được tô màu ở tâm bảng (hàng 4, cột 3).

Lời giải

Phân tích quy luật. Đánh số hàng từ 1 đến 7 (từ trên xuống) và cột từ 1 đến 5 (từ trái sang phải). Ô trống được tô màu ở tâm bảng nằm ở hàng 4, cột 3; gọi ô này là tâm OO.

Quan sát các cặp đã cho, mỗi điểm gốc và ảnh của nó đối xứng với nhau qua OO (phép đối xứng tâm OO). Với một ô ở (hàng rr, cột cc), ảnh của nó qua OO nằm ở (8−r, 6−c)(8-r,\ 6-c) vì OO ở (4,3)(4,3) nên r+r′=2⋅4=8r+r'=2\cdot4=8 và c+c′=2⋅3=6c+c'=2\cdot3=6.

Kiểm tra quy luật với các cặp đã biết:
- AA ở (5,2)⇒A′(5,2)\Rightarrow A' ở (3,4)(3,4) — đúng.
- BB ở (3,1)⇒B′(3,1)\Rightarrow B' ở (5,5)(5,5) — đúng.
- CC ở (3,5)⇒C′(3,5)\Rightarrow C' ở (5,1)(5,1) — đúng.
- DD ở (4,2)⇒D′(4,2)\Rightarrow D' ở (4,4)(4,4) — đúng.
- E,F,G,H,I,K,L,ME,F,G,H,I,K,L,M đều thỏa (ví dụ LL ở (7,3)⇒L′(7,3)\Rightarrow L' ở (1,3)(1,3)).

Vậy quy luật là: ô (r,c)(r,c) ứng với ô (8−r, 6−c)(8-r,\,6-c) (đối xứng qua tâm OO). Dùng quy luật này để điền các ảnh còn thiếu.

a) Điền N′N': NN ở hàng 1, cột 4 ⇒N′\Rightarrow N' ở (8−1, 6−4)=(7,2)(8-1,\,6-4)=(7,2) — hàng 7, cột 2.

b) Điền P′P': PP ở hàng 1, cột 1 ⇒P′\Rightarrow P' ở (8−1, 6−1)=(7,5)(8-1,\,6-1)=(7,5) — hàng 7, cột 5.

c) Điền Q′Q': QQ ở hàng 7, cột 4 ⇒Q′\Rightarrow Q' ở (8−7, 6−4)=(1,2)(8-7,\,6-4)=(1,2) — hàng 1, cột 2.

d) Điền R′R': RR ở hàng 2, cột 1 ⇒R′\Rightarrow R' ở (8−2, 6−1)=(6,5)(8-2,\,6-1)=(6,5) — hàng 6, cột 5.

e) Điền S′S': SS ở hàng 2, cột 3 ⇒S′\Rightarrow S' ở (8−2, 6−3)=(6,3)(8-2,\,6-3)=(6,3) — hàng 6, cột 3.

Kiểm tra lại: Các vị trí (1,2),(6,3),(6,5),(7,2),(7,5)(1,2),(6,3),(6,5),(7,2),(7,5) đúng là năm ô trống còn lại (ngoài ô tâm (4,3)(4,3)), nên việc điền là hợp lệ và không trùng. Bảng sau khi điền đầy đủ:

| P | Q' | L' | N | M' |
| R | K | S | I' | E' |
| B | H | G | A' | C |
| F' | D | ■ | D' | F |
| C' | A | G' | H' | B' |
| E | I | S' | K' | R' |
| M | N' | L | Q | P' |

Đáp số

N' ở hàng 7, cột 2P' ở hàng 7, cột 5Q' ở hàng 1, cột 2R' ở hàng 6, cột 5S' ở hàng 6, cột 3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.