Giải Vận dụng 2 trang 29 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Quan sát Hình 1.47 và cho biết hình nào trong hai hình nhỏ không phải là ảnh của hình lớn qua một phép vị tự. Nêu lí do cho sự lựa chọn đó.
Hình 1.47 gồm ba bức ảnh chụp cùng một cảnh ruộng bậc thang trên sườn đồi:
a) là ảnh lớn;
b) và c) là hai ảnh nhỏ. Ảnh b) và c) là các phiên bản thu nhỏ của ảnh a); cần so sánh để xác định ảnh nào là ảnh vị tự (thu nhỏ đồng dạng, giữ nguyên tỉ lệ) và ảnh nào không phải (bị biến dạng tỉ lệ).
Lời giải
Tính chất của phép vị tự. Phép vị tự tâm tỉ số () biến mỗi điểm thành điểm sao cho . Do đó phép vị tự biến một hình thành một hình đồng dạng với nó: mọi độ dài đều được nhân với cùng một hệ số , nên tỉ lệ giữa các kích thước (chiều dài so với chiều rộng) được giữ nguyên; hình chỉ bị thu nhỏ hoặc phóng to chứ không bị biến dạng.
So sánh ba bức ảnh.
a) Ảnh
b) có cùng tỉ lệ chiều dài – chiều rộng với ảnh lớn a); mọi chi tiết (các bậc ruộng, sườn đồi) đều được thu nhỏ theo cùng một tỉ số. Vậy
b) đồng dạng với a), nên
b) là ảnh của a) qua một phép vị tự với tỉ số .
b) Ảnh
c) bị kéo giãn (hoặc co) theo một phương: tỉ lệ chiều dài – chiều rộng của
c) khác với của a), các chi tiết trong ảnh bị méo. Vì hệ số phóng đại theo chiều ngang khác hệ số theo chiều dọc nên
c) không đồng dạng với a).
Kết luận. Phép vị tự luôn cho ảnh đồng dạng với vật. Ảnh
c) không đồng dạng với hình lớn a) (tỉ lệ kích thước đã thay đổi, hình bị biến dạng), nên ảnh
c) không phải là ảnh của hình lớn qua một phép vị tự. Còn ảnh
b) giữ nguyên tỉ lệ nên là ảnh vị tự của hình lớn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.