Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 2.21 trang 50 Chuyên đề Toán 11

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh rằng không có đơn đồ thị với 12 đỉnh và 28 cạnh mà các đỉnh đều có bậc 3 hoặc 6.

Lời giải

Phân tích bài toán. Giả sử trái lại, tồn tại một đơn đồ thị GG có 1212 đỉnh và 2828 cạnh, trong đó mỗi đỉnh có bậc 33 hoặc bậc 66. Ta sẽ dẫn đến một điều mâu thuẫn.

a) Áp dụng định lí bắt tay (quan hệ giữa tổng bậc và số cạnh).

Gọi xx là số đỉnh có bậc 33 và yy là số đỉnh có bậc 66. Vì đồ thị có 1212 đỉnh nên:

x+y=12.x + y = 12.

Theo định lí bắt tay, tổng tất cả các bậc của các đỉnh bằng hai lần số cạnh:

∑vdeg⁡(v)=2⋅(số cạnh)=2⋅28=56.\sum_{v} \deg(v) = 2 \cdot (\text{số cạnh}) = 2 \cdot 28 = 56.

Mặt khác, tổng các bậc tính theo x,yx,y là 3x+6y3x + 6y. Do đó:

3x+6y=56.3x + 6y = 56.

b) Giải hệ và chỉ ra mâu thuẫn.

Từ x+y=12x + y = 12 suy ra x=12−yx = 12 - y. Thay vào phương trình 3x+6y=563x + 6y = 56:

3(12−y)+6y=56  ⟺  36−3y+6y=56  ⟺  3y=20  ⟺  y=203.3(12 - y) + 6y = 56 \;\Longleftrightarrow\; 36 - 3y + 6y = 56 \;\Longleftrightarrow\; 3y = 20 \;\Longleftrightarrow\; y = \dfrac{20}{3}.

Nhưng yy là số đỉnh nên phải là số nguyên không âm, trong khi 203\dfrac{20}{3} không nguyên. Mâu thuẫn.

(Có thể thấy mâu thuẫn ngay cả khi không giải hệ: mỗi bậc 33 hoặc 66 đều chia hết cho 33, nên tổng các bậc 3x+6y3x + 6y phải chia hết cho 33; thế nhưng 5656 không chia hết cho 33 (vì 5+6=115+6=11 không chia hết cho 33). Lại mâu thuẫn.)

Kết luận. Điều giả sử là sai. Vậy không tồn tại đơn đồ thị nào có 1212 đỉnh và 2828 cạnh mà mọi đỉnh đều có bậc 33 hoặc 66 (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.