Giải Hoạt động 1 trang 53 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Hình 3.2 mô tả ba phép chiếu biến hình thành hình . Em đã biết những phép chiếu nào trong ba phép chiếu đó? Hãy nhắc lại khái niệm về các phép chiếu mà em đã học.
Hình 3.2 gồm ba hình a), b), c), mỗi hình mô tả một phép chiếu biến hình phẳng (hình bình hành màu xanh ở phía trên) thành hình (nằm trên mặt phẳng chiếu màu xanh lục ở phía dưới).
a) Các tia chiếu song song và xiên (không vuông góc) với mặt phẳng, cho ảnh là hình bình hành.
b) Các tia chiếu song song và vuông góc với mặt phẳng, cho ảnh .
c) Các tia chiếu đồng quy tại một điểm (phép chiếu xuyên tâm), cho ảnh là hình chiếu phối cảnh.
Lời giải
Hình 3.2 mô tả ba phép chiếu biến hình thành hình trên mặt phẳng chiếu. Câu hỏi muốn em nhận ra: trong ba phép chiếu ấy, em đã học hai phép chiếu (hình a và hình b), còn phép chiếu ở hình c là phép chiếu em chưa học — đó chính là nội dung mới của chuyên đề này.
Nhận diện ba phép chiếu
- Hình a) Các tia chiếu song song với nhau và *xiên* (không vuông góc) với mặt phẳng chiếu → phép chiếu song song.
- Hình b) Các tia chiếu song song với nhau và *vuông góc* với mặt phẳng chiếu → phép chiếu vuông góc (trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song).
- Hình c) Các tia chiếu *đồng quy tại một điểm* → phép chiếu xuyên tâm (cho hình chiếu phối cảnh). Đây là phép chiếu em chưa học.
Như vậy, trong ba phép chiếu đó em đã biết hai phép chiếu: phép chiếu song song (a) và phép chiếu vuông góc (b).
Nhắc lại khái niệm các phép chiếu đã học
1. Phép chiếu song song (hình a)
Cho mặt phẳng và một đường thẳng *cắt* . Với mỗi điểm trong không gian, đường thẳng đi qua và song song hoặc trùng với cắt tại điểm . Điểm được gọi là hình chiếu song song của trên theo phương .
Phép đặt tương ứng mỗi điểm với hình chiếu của nó gọi là phép chiếu song song lên theo phương . Mặt phẳng gọi là mặt phẳng chiếu, đường thẳng gọi là phương chiếu.
2. Phép chiếu vuông góc (hình b)
Đây là trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song, khi phương chiếu vuông góc với mặt phẳng chiếu .
Với mỗi điểm , đường thẳng đi qua và vuông góc với cắt tại điểm (chân đường vuông góc hạ từ xuống ). Điểm gọi là hình chiếu vuông góc của trên , và phép tương ứng đó gọi là phép chiếu vuông góc lên .
3. Phép chiếu ở hình c (chưa học)
Các tia chiếu không song song mà đồng quy tại một điểm. Đây là phép chiếu xuyên tâm, em chưa được học và sẽ tìm hiểu trong chuyên đề này (dùng để vẽ hình chiếu phối cảnh).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.