Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Hoạt động 1 trang 53 Chuyên đề Toán 11

Hình biểu diễn của một hình, khối   Đã kiểm

Đề bài

Hình 3.2 mô tả ba phép chiếu biến hình H\mathcal{H} thành hình H′\mathcal{H}'. Em đã biết những phép chiếu nào trong ba phép chiếu đó? Hãy nhắc lại khái niệm về các phép chiếu mà em đã học.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 53 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.2 gồm ba hình a), b), c), mỗi hình mô tả một phép chiếu biến hình phẳng H\mathcal{H} (hình bình hành màu xanh ở phía trên) thành hình H′\mathcal{H}' (nằm trên mặt phẳng chiếu màu xanh lục ở phía dưới).

a) Các tia chiếu song song và xiên (không vuông góc) với mặt phẳng, cho ảnh H′\mathcal{H}' là hình bình hành.

b) Các tia chiếu song song và vuông góc với mặt phẳng, cho ảnh H′\mathcal{H}'.

c) Các tia chiếu đồng quy tại một điểm (phép chiếu xuyên tâm), cho ảnh H′\mathcal{H}' là hình chiếu phối cảnh.

Lời giải

Hình 3.2 mô tả ba phép chiếu biến hình H\mathcal{H} thành hình H′\mathcal{H}' trên mặt phẳng chiếu. Câu hỏi muốn em nhận ra: trong ba phép chiếu ấy, em đã học hai phép chiếu (hình a và hình b), còn phép chiếu ở hình c là phép chiếu em chưa học — đó chính là nội dung mới của chuyên đề này.

Nhận diện ba phép chiếu

- Hình a) Các tia chiếu song song với nhau và *xiên* (không vuông góc) với mặt phẳng chiếu → phép chiếu song song.
- Hình b) Các tia chiếu song song với nhau và *vuông góc* với mặt phẳng chiếu → phép chiếu vuông góc (trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song).
- Hình c) Các tia chiếu *đồng quy tại một điểm* → phép chiếu xuyên tâm (cho hình chiếu phối cảnh). Đây là phép chiếu em chưa học.

Như vậy, trong ba phép chiếu đó em đã biết hai phép chiếu: phép chiếu song song (a) và phép chiếu vuông góc (b).

Nhắc lại khái niệm các phép chiếu đã học

1. Phép chiếu song song (hình a)

Cho mặt phẳng (P)(P) và một đường thẳng ℓ\ell *cắt* (P)(P). Với mỗi điểm MM trong không gian, đường thẳng đi qua MM và song song hoặc trùng với ℓ\ell cắt (P)(P) tại điểm M′M'. Điểm M′M' được gọi là hình chiếu song song của MM trên (P)(P) theo phương ℓ\ell.

Phép đặt tương ứng mỗi điểm MM với hình chiếu M′M' của nó gọi là phép chiếu song song lên (P)(P) theo phương ℓ\ell. Mặt phẳng (P)(P) gọi là mặt phẳng chiếu, đường thẳng ℓ\ell gọi là phương chiếu.

2. Phép chiếu vuông góc (hình b)

Đây là trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song, khi phương chiếu ℓ\ell vuông góc với mặt phẳng chiếu (P)(P).

Với mỗi điểm MM, đường thẳng đi qua MM và vuông góc với (P)(P) cắt (P)(P) tại điểm M′M' (chân đường vuông góc hạ từ MM xuống (P)(P)). Điểm M′M' gọi là hình chiếu vuông góc của MM trên (P)(P), và phép tương ứng đó gọi là phép chiếu vuông góc lên (P)(P).

3. Phép chiếu ở hình c (chưa học)

Các tia chiếu không song song mà đồng quy tại một điểm. Đây là phép chiếu xuyên tâm, em chưa được học và sẽ tìm hiểu trong chuyên đề này (dùng để vẽ hình chiếu phối cảnh).

Đáp số

Đã học 2 phép chiếu: phép chiếu song song (hình a) và phép chiếu vuông góc (hình b)Phép chiếu song song: đường thẳng qua MM song song (hoặc trùng) phương ℓ\ell cắt mặt phẳng (P)(P) tại hình chiếu M′M'Phép chiếu vuông góc: trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song khi phương chiếu vuông góc với (P)(P)Phép chiếu ở hình c (các tia đồng quy một điểm — phép chiếu xuyên tâm): chưa học

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.