Giải Hoạt động 4 trang 58 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Trong HĐ3, gọi là mặt phẳng hình chiếu cạnh và là hình chiếu cạnh của . Gọi là giao tuyến của và , là giao tuyến của và . Quay mặt phẳng quanh sao cho trùng với và quay mặt phẳng quanh sao cho trùng với , khi đó ba điểm , , cùng thuộc mặt phẳng (H.3.14).
a) Đường thẳng có vuông góc với đường thẳng hay không? Khoảng cách từ đến có bằng khoảng cách từ đến hay không?
b) Trong mặt phẳng , trình bày cách xác định điểm khi biết hai điểm , .
Hình 3.14 gồm hai hình a) và b). Hình a): hệ ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc với nhau — mặt phẳng đứng (hồng), mặt phẳng bằng (xanh), mặt phẳng cạnh (vàng); các trục , , giao nhau tại . Một khối hộp đặt trong góc tam diện với điểm và các hình chiếu (trên ), (trên ), (trên ); có các điểm , , . Mũi tên cong màu đỏ thể hiện phép quay quanh và quanh . Hình b): sau khi quay để ba mặt phẳng về cùng ; nằm phía trên trục , nằm phía dưới trên đường thẳng đứng qua , nằm bên phải ngang mức với gần trục (cạnh điểm ); là gốc, các vùng hồng, xanh, vàng.
Lời giải
Gọi tọa độ của điểm đối với tam diện vuông là với . Khi đó các hình chiếu vuông góc của lên ba mặt phẳng là:
- trên (mặt phẳng ): cách một khoảng , cách một khoảng .
- trên (mặt phẳng ): cách một khoảng .
- trên (mặt phẳng ): cách một khoảng , cách một khoảng .
a)
*• có vuông góc với không?*
Hình chiếu của lên trục chính là điểm trên ứng với độ cao (vì cách khoảng ). Khi quay quanh để trùng với thì trục giữ nguyên, nên độ cao của dọc theo vẫn bằng (vì cách khoảng ). Vậy và có cùng hình chiếu trên , suy ra
Vậy có, đường thẳng vuông góc với (và ).
*• So sánh khoảng cách:*
Khi quay, các khoảng cách tới trục cố định được bảo toàn, nên:
Vậy có, khoảng cách từ đến bằng khoảng cách từ đến (cùng bằng , chính là khoảng cách từ đến mặt phẳng ).
b) Trong mặt phẳng , sau khi quay, tia của hướng xuống (vuông góc ) còn tia của nằm ngang (vuông góc ). Cách xác định khi đã biết :
1. Nối ; theo HĐ3 thì , cắt tại (khi đó là khoảng cách từ đến ).
2. Qua kẻ đường thẳng vuông góc với (tức ); theo ý a) điểm nằm trên .
3. Kẻ tia phân giác của góc vuông tạo bởi hai tia (tia hướng xuống của và tia nằm ngang của ); tia nghiêng .
4. Qua kẻ đường thẳng vuông góc với (song song ), cắt tại điểm . Vì nghiêng nên khoảng cách từ đến bằng khoảng cách từ đến , tức bằng .
5. Qua kẻ đường thẳng vuông góc với (song song ), cắt tại điểm cần tìm — đó chính là .
Khi đó thỏa mãn và , đúng như kết quả ở ý a).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.