Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Hoạt động 6 trang 61 Chuyên đề Toán 11

Bài 11. Hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giả sử hình hộp chữ nhật H\mathcal{H} trong HĐ5 được gắn thêm các trục OxOx, OyOy, OzOz đôi một vuông góc dọc theo chiều dài, chiều rộng và chiều cao của H\mathcal{H}. Gọi O′x′O'x', O′y′O'y' và O′z′O'z' lần lượt là hình chiếu của các trục đó lên mặt phẳng (P)(P) theo phương ll (H.3.21).

a) Hình chiếu của các góc xOy^\widehat{xOy}, yOz^\widehat{yOz}, zOx^\widehat{zOx} là các góc nào trên mặt phẳng hình chiếu?

b) Giả sử MM, NN là hai điểm thuộc trục OzOz và M′M', N′N' là hình chiếu tương ứng thuộc trục O′z′O'z'. So sánh hai tỉ số O′M′OM\dfrac{O'M'}{OM} và O′N′ON\dfrac{O'N'}{ON}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 61 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.21: Bên trái là hình hộp chữ nhật H\mathcal{H} gắn hệ trục Oxyz đôi một vuông góc (Ox hướng xuống trước, Oy hướng sang phải, Oz hướng lên). Các điểm A, B, C là các đỉnh trên các trục Ox, Oy, Oz; M, N là hai điểm nằm trên trục Oz (M dưới, N trên). Các tia chiếu song song theo phương ll chiếu hình hộp lên mặt phẳng (P)(P) bên phải, tạo thành hình chiếu H′\mathcal{H}' với hệ trục O'x', O'y', O'z' và các điểm tương ứng A', B', C', M', N', O'.

Lời giải

a) Hình chiếu của các góc xOy^\widehat{xOy}, yOz^\widehat{yOz}, zOx^\widehat{zOx}.

Phép chiếu theo phương ll lên mặt phẳng (P)(P) biến:
- Gốc OO thành O′O';
- Các tia OxOx, OyOy, OzOz lần lượt thành các tia O′x′O'x', O′y′O'y', O′z′O'z'.

Vì hình chiếu của một góc là góc tạo bởi hình chiếu của hai cạnh của nó, nên:
- Hình chiếu của góc xOy^\widehat{xOy} là góc x′O′y′^\widehat{x'O'y'};
- Hình chiếu của góc yOz^\widehat{yOz} là góc y′O′z′^\widehat{y'O'z'};
- Hình chiếu của góc zOx^\widehat{zOx} là góc z′O′x′^\widehat{z'O'x'}.

(Lưu ý: nói chung số đo các góc chiếu x′O′y′^\widehat{x'O'y'}, y′O′z′^\widehat{y'O'z'}, z′O′x′^\widehat{z'O'x'} không bằng 90∘90^\circ như các góc ban đầu, vì phép chiếu song song không bảo toàn số đo góc.)

b) So sánh O′M′OM\dfrac{O'M'}{OM} và O′N′ON\dfrac{O'N'}{ON}.

Ba điểm OO, MM, NN cùng nằm trên trục OzOz, nên các đoạn OMOM và ONON nằm trên cùng một đường thẳng OzOz. Hình chiếu của chúng là các đoạn O′M′O'M', O′N′O'N' cùng nằm trên đường thẳng O′z′O'z'.

Theo tính chất của phép chiếu song song: *hình chiếu song song giữ nguyên tỉ số độ dài của hai đoạn thẳng nằm trên một đường thẳng (hoặc trên hai đường thẳng song song)*. Do đó
O′M′O′N′=OMON.\frac{O'M'}{O'N'}=\frac{OM}{ON}.

Hoán vị tỉ số (hoặc đưa về cùng một phương trình) ta được
O′M′OM=O′N′ON.\frac{O'M'}{OM}=\frac{O'N'}{ON}.

Vậy hai tỉ số O′M′OM\dfrac{O'M'}{OM} và O′N′ON\dfrac{O'N'}{ON} bằng nhau. Tỉ số này không phụ thuộc vị trí của điểm trên trục OzOz; nó chính là hệ số biến dạng của trục OzOz qua phép chiếu (giá trị chung dùng để lập hình chiếu trục đo).

Đáp số

a) Lần lượt là các góc x′O′y′^\widehat{x'O'y'}, y′O′z′^\widehat{y'O'z'}, z′O′x′^\widehat{z'O'x'}b) Hai tỉ số bằng nhau: O′M′OM=O′N′ON\dfrac{O'M'}{OM}=\dfrac{O'N'}{ON}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.