Giải Hoạt động 7 trang 62 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Cho hình tứ diện vuông có các cạnh , , bằng nhau và lần lượt nằm trên các trục , , đôi một vuông góc với nhau. Xét phép chiếu vuông góc lên mặt phẳng đi qua sao cho các trục , , tạo với các góc bằng nhau (H.3.23a). Gọi , , lần lượt là hình chiếu của , , .
a) Giải thích vì sao là tam giác đều.
b) Giải thích vì sao các khoảng cách từ , , đến bằng nhau, từ đó suy ra mặt phẳng song song với mặt phẳng .
c) Gọi là tâm tam giác đều . Giải thích vì sao , từ đó suy ra .
Gợi ý kèm theo: Trong HĐ7, là hình lăng trụ đứng tam giác. Hình tứ diện vuông OABC với OA, OB, OC nằm trên ba trục vuông góc, chiếu vuông góc lên mặt phẳng (P) qua O.
Lời giải
Chọn hệ trục với là gốc và đặt . Khi đó
a) là tam giác đều.
Vì các cạnh đôi một vuông góc và bằng nhau nên các tam giác , , đều vuông cân tại với hai cạnh góc vuông bằng . Do đó, theo định lí Py-ta-go:
Ba cạnh bằng nhau nên tam giác đều. (đpcm)
b) Các khoảng cách từ đến bằng nhau và .
Gọi là góc chung mà mỗi trục tạo với (theo giả thiết ba góc này bằng nhau).
Xét điểm nằm trên . Hạ tại ; vì nên tam giác vuông tại và (đó chính là góc giữa và ). Suy ra
Hoàn toàn tương tự:
Vậy ba khoảng cách từ đến bằng nhau.
Mặt khác, cùng nằm về một phía của (cùng thuộc phần không gian ứng với chiều dương của ba trục). Ba điểm cùng cách một khoảng như nhau và ở cùng một phía, nên mặt phẳng không cắt mà song song với . (đpcm)
c) và ba góc tại đều bằng .
Vì nên hình chiếu của lên chính là .
Do là tâm (trọng tâm) của tam giác đều nên , tức là có phương vuông góc với (phương này tạo với ba trục các góc bằng nhau nên là phương pháp tuyến của ). Vì vậy hình chiếu vuông góc của lên cũng là điểm , nghĩa là chiếu xuống đúng .
Phép chiếu vuông góc lên biến , , . Các đoạn đều vuông góc với nên song song và bằng nhau (cùng bằng khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song và ). Do đó là hình lăng trụ đứng tam giác: hai mặt đáy và là hai tam giác bằng nhau.
Từ sự bằng nhau của hai tam giác đáy suy ra
Tương tự và .
Vì là tâm tam giác đều nên do tính đối xứng, ba góc bằng nhau và có tổng bằng , suy ra mỗi góc bằng . Vậy
(đpcm)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.