Mục lục Bài 178/178
Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 3.24 trang 81 Chuyên đề Toán 11

Bài tập cuối chương (Hình chiếu trục đo)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một vật thể được biểu diễn trên giấy kẻ ô tam giác đều như trong Hình 3.54. Quy ước chiều dài mỗi cạnh của tam giác đều là 10 mm, hãy lập bản vẽ kĩ thuật của vật thể đó và tính thể tích của nó.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 81 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.54: hình chiếu trục đo của một vật thể khối (dạng chữ H / hai cột đứng nối bởi phần đế thấp ở giữa) được vẽ trên nền giấy kẻ ô lưới tam giác đều. Mỗi cạnh ô tam giác đều quy ước dài 10 mm, dùng để đếm kích thước và tính thể tích vật thể.

Lời giải

Đọc kích thước trên giấy kẻ ô tam giác đều (mỗi cạnh ô dài 1010 mm)

Vật thể gồm hai cột đứng ở hai bên, nối với nhau bởi một phần đế thấp ở giữa, nằm sát đáy. Các cạnh của vật thể đều chạy theo ba hướng trục đo nên mọi kích thước đều là bội của 1010 mm. Đếm số ô theo từng hướng, ta được:

– Chiều rộng tổng cộng: 66 ô =60= 60 mm; mỗi cột rộng 22 ô =20= 20 mm, khoảng giữa hai cột rộng 22 ô =20= 20 mm.

– Chiều cao: 55 ô =50= 50 mm (hai cột cao hết chiều cao); phần đế ở giữa cao 22 ô =20= 20 mm, nằm sát đáy.

– Chiều dày (chiều sâu): 33 ô =30= 30 mm, như nhau trên toàn vật thể.

Lập bản vẽ kĩ thuật (ba hình chiếu vuông góc)

Chọn hướng chiếu sao cho mặt chữ H là mặt trước.

– Hình chiếu đứng: hình chữ H nội tiếp trong hình chữ nhật 60×5060 \times 50 (mm); hai cột rộng 2020 mm cao 5050 mm ở hai bên, phần đế rộng 2020 mm cao 2020 mm nối hai cột ở sát đáy; phần khuyết là hình chữ nhật 20×3020 \times 30 (mm) ở giữa phía trên.

– Hình chiếu bằng: hình chữ nhật 60×3060 \times 30 (mm), vì nhìn từ trên xuống toàn bộ bề mặt đều kín (đế và hai cột có cùng chiều sâu 3030 mm).

– Hình chiếu cạnh: hình chữ nhật 30×5030 \times 50 (mm), vì nhìn từ bên cạnh hai cột che kín thành một mặt chữ nhật.

Hình chiếu bằng đặt dưới hình chiếu đứng, hình chiếu cạnh đặt bên phải hình chiếu đứng; ghi các kích thước 6060, 5050, 3030, 2020 (mm).

Tính thể tích

Vật thể là khối lăng trụ đứng có đáy là hình chữ H và chiều cao (chiều sâu) 3030 mm. Chia mặt chữ H thành ba hình chữ nhật: hai cột 20×5020 \times 50 (mm) và phần đế 20×2020 \times 20 (mm).

Diện tích mặt chữ H:

S=2⋅(20×50)+20×20=2000+400=2400 (mm2).S = 2 \cdot (20 \times 50) + 20 \times 20 = 2000 + 400 = 2400\ (\text{mm}^2).

Thể tích vật thể:

V=S⋅30=2400×30=72 000 (mm3)=72 cm3.V = S \cdot 30 = 2400 \times 30 = 72\,000\ (\text{mm}^3) = 72\ \text{cm}^3.

Kiểm tra lại bằng cách trừ: khối hộp bao ngoài có thể tích 60×50×30=90 00060 \times 50 \times 30 = 90\,000 mm³; phần khuyết ở giữa phía trên là khối hộp 20×30×30=18 00020 \times 30 \times 30 = 18\,000 mm³. Do đó V=90 000−18 000=72 000V = 90\,000 - 18\,000 = 72\,000 mm³ =72= 72 cm³, trùng với kết quả trên.

Đáp số

Bản vẽ gồm 3 hình chiếu: đứng (mặt chữ H 60×5060\times50), bằng (60×3060\times30), cạnh (30×5030\times50) (mm)V = 72000 mm³ = 72 cm³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.