Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Hoạt động trang 8 Chuyên đề Vật lí 11

Chuyên đề 1. Trường hấp dẫn   Đã kiểm chéo

Đề bài

1. Hãy biểu diễn lực hấp dẫn giữa quả táo đang rơi xuống mặt đất và Trái Đất. Tại sao ta không quan sát thấy Trái Đất rơi về phía quả táo?
2. Trình bày cách tính lực hấp dẫn giữa quả táo và Trái Đất khi biết khối lượng quả táo mà không áp dụng biểu thức (1.1).

Lời giải

1. Biểu diễn lực hấp dẫn và giải thích

Lực hấp dẫn giữa quả táo và Trái Đất là một cặp lực trực đối (định luật III Newton):

- Lực Trái Đất hút quả táo: F⃗12\vec{F}_{12}, đặt tại quả táo, hướng thẳng xuống (về tâm Trái Đất).
- Lực quả táo hút Trái Đất: F⃗21\vec{F}_{21}, đặt tại Trái Đất, hướng thẳng lên (về phía quả táo).

Hai lực này cùng phương (theo đường nối tâm hai vật), ngược chiều và bằng nhau về độ lớn: F12=F21=FF_{12}=F_{21}=F.

*Vì sao không thấy Trái Đất rơi về phía quả táo?*

Theo định luật II Newton, gia tốc mỗi vật thu được là a=Fma=\dfrac{F}{m}. Cùng một độ lớn lực FF:

- Quả táo có khối lượng nhỏ mm nên gia tốc lớn (a≈ga\approx g) → ta thấy nó rơi.
- Trái Đất có khối lượng cực lớn M≈6⋅1024 kgM\approx 6\cdot 10^{24}\,\text{kg} nên gia tốc

aTĐ=FMa_{TĐ}=\frac{F}{M}

nhỏ đến mức không đáng kể, không thể quan sát được. Vì vậy ta chỉ thấy quả táo rơi về phía Trái Đất chứ không thấy Trái Đất "rơi" về phía quả táo.

2. Tính lực hấp dẫn khi biết khối lượng quả táo (không dùng biểu thức (1.1))

Lực hấp dẫn mà Trái Đất tác dụng lên quả táo chính là trọng lực P⃗\vec{P} của quả táo. Do đó độ lớn lực hấp dẫn bằng:

F=P=mgF=P=mg

với g≈9,8 m/s2g\approx 9,8\,\text{m/s}^2 là gia tốc rơi tự do. Theo định luật III Newton, lực mà quả táo hút Trái Đất cũng có độ lớn đúng bằng F=mgF=mg.

Ví dụ, với quả táo m=0,1 kgm=0,1\,\text{kg}:

F=mg=0,1×9,8=0,98 N.F=mg=0,1\times 9,8=0,98\,\text{N}.

Đáp số

Cặp lực trực đối bằng nhau; Trái Đất có khối lượng quá lớn nên gia tốc a = F/M không đáng kể, không quan sát đượcF = mg (ví dụ m = 0,1 kg → F ≈ 0,98 N)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.