Giải Vận dụng trang 31 Chuyên đề Vật lí 11
Đề bài
– Tìm hiểu cách phân chia, cấp phát tần số của một số kênh truyền thông trên thực tế.
– Liệt kê một số tần số phát sóng trên radio Việt Nam, một số kênh truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam.
– Từ tần số của các kênh phát thanh và truyền hình đã liệt kê ở trên, em hãy tính bước sóng tương ứng của chúng.
Lời giải
Công thức áp dụng: Sóng vô tuyến là sóng điện từ, lan truyền với tốc độ ánh sáng . Bước sóng liên hệ với tần số bởi:
a) Cách phân chia, cấp phát tần số
Phổ tần số vô tuyến điện là tài nguyên dùng chung, được phân chia thành các dải theo quy định của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU):
| Dải | Tên gọi | Phạm vi tần số | Ứng dụng tiêu biểu |
|---|---|---|---|
| MF | Sóng trung | | Phát thanh AM |
| HF | Sóng ngắn | | Phát thanh đối ngoại |
| VHF | Sóng cực ngắn | | Phát thanh FM, truyền hình băng thấp |
| UHF | Siêu cao tần | | Truyền hình số DVB-T2 |
Ở Việt Nam, Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Thông tin và Truyền thông) quy hoạch và cấp phát tần số theo Quy hoạch tần số quốc gia, phù hợp với ITU. Mỗi dịch vụ được cấp một dải riêng; trong dải đó mỗi đài/kênh lại chiếm một khoảng (kênh) có bề rộng xác định để không chèn lấn nhau.
b) Một số tần số phát sóng thực tế
*Phát thanh — Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), khu vực Hà Nội:*
| Kênh | Loại sóng | Tần số |
|---|---|---|
| VOV1 | AM (sóng trung) | |
| VOV1 | FM | |
| VOV2 | FM | |
| VOV3 | FM | |
| VOV Giao thông | FM | |
*Truyền hình số mặt đất — Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), chuẩn DVB-T2, khu vực Hà Nội:*
| Gói kênh (MUX) | Kênh UHF | Tần số trung tâm |
|---|---|---|
| MUX1 (VTV1, VTV3, VTV5…) | Kênh 34 | |
| MUX3 (VTV2, VTV6…) | Kênh 36 | |
| MUX4 (VTV4, VTC…) | Kênh 48 | |
(Tần số trung tâm kênh UHF theo công thức MHz: kênh 34 → 578 MHz, kênh 36 → 594 MHz, kênh 48 → 690 MHz.)
c) Tính bước sóng (áp dụng )
*Phát thanh:*
- VOV1 AM:
- VOV1 FM:
- VOV2 FM:
- VOV3 FM:
- VOV Giao thông FM:
*Truyền hình số:*
- MUX1 (578 MHz):
- MUX3 (594 MHz):
- MUX4 (690 MHz):
Nhận xét: Tần số càng cao thì bước sóng càng ngắn. Sóng AM (dải MF) có bước sóng hàng trăm mét; sóng FM (dải VHF) có bước sóng khoảng ; sóng truyền hình số (dải UHF) có bước sóng chỉ khoảng — phù hợp với thực tế.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.