Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Câu hỏi 4 trang 44 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 7. Cảm biến (Chuyên đề 3 – Mở đầu điện tử học)   Đã kiểm

Đề bài

Hãy nêu ví dụ về ứng dụng của cảm biến trong một lĩnh vực khoa học hay cuộc sống mà em biết.

Lời giải

Cảm biến là thiết bị cảm nhận một đại lượng vật lí (nhiệt độ, ánh sáng, áp suất, gia tốc, độ ẩm…) rồi biến đổi nó thành tín hiệu điện để mạch điện tử xử lí. Dưới đây là một số ví dụ ứng dụng theo từng lĩnh vực.

a) Trong y tế – chăm sóc sức khoẻ

- Nhiệt kế điện tử dùng cảm biến nhiệt độ (nhiệt điện trở – thermistor): khi thân nhiệt thay đổi thì điện trở thay đổi theo, mạch điện chuyển thành số đọc hiển thị. Nhiệt điện trở có điện trở phụ thuộc nhiệt độ, chẳng hạn loại NTC giảm điện trở khi tt tăng.
- Máy đo huyết áp điện tử dùng cảm biến áp suất để đo áp lực máu trong động mạch.
- Máy đo nồng độ oxygen trong máu (SpO2\mathrm{SpO_2}) dùng cảm biến quang (photodiode), đo lượng ánh sáng hồng ngoại truyền qua đầu ngón tay.

b) Trong giao thông – ô tô

- Hệ thống túi khí dùng cảm biến gia tốc (accelerometer): khi va chạm, gia tốc aa biến thiên rất lớn, cảm biến phát tín hiệu kích hoạt túi khí trong vài mili giây để bảo vệ người ngồi.
- Hỗ trợ đỗ xe dùng cảm biến siêu âm: đo khoảng cách tới vật cản theo thời gian sóng phản xạ d=v t2d = \dfrac{v\,t}{2} với vv là tốc độ âm trong không khí, rồi cảnh báo khi khoảng cách nhỏ hơn ngưỡng an toàn.

c) Trong nhà thông minh

- Cảm biến ánh sáng (quang điện trở – LDR, có điện trở giảm khi ánh sáng mạnh) tự bật đèn khi trời tối và tắt khi trời sáng, giúp tiết kiệm điện.
- Cảm biến chuyển động hồng ngoại thụ động (PIR) phát hiện người để bật đèn, bật điều hoà hoặc báo động chống trộm.

d) Trong khí tượng – môi trường

Trạm khí tượng tự động tích hợp nhiều cảm biến: nhiệt độ, độ ẩm, áp suất khí quyển, tốc độ gió (anemometer). Số liệu được thu thập liên tục và truyền về trung tâm để phân tích, dự báo thời tiết.

Nhận xét: Trong mọi ví dụ, cảm biến đóng vai trò "giác quan" của thiết bị điện tử – thu nhận thông tin từ môi trường và biến đổi thành tín hiệu điện để mạch tự động điều khiển.

Đáp số

a) Y tế: nhiệt kế điện tử (cảm biến nhiệt độ), máy đo huyết áp (cảm biến áp suất), máy đo SpO₂ (cảm biến quang)b) Giao thông: túi khí ô tô (cảm biến gia tốc), cảm biến siêu âm hỗ trợ đỗ xec) Nhà thông minh: tự động bật/tắt đèn (cảm biến ánh sáng LDR), báo động chống trộm (cảm biến chuyển động PIR)d) Khí tượng: trạm đo thời tiết tự động (cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, tốc độ gió)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.