Chuyên đề học tập Vật lí 12

Giải Câu hỏi 1 trang 16 Chuyên đề Vật lí 12

Bài 3. Máy biến áp và truyền tải điện năng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ thông qua một vòng dây của cuộn sơ cấp có biểu thức:
Φ=Φ0cos⁡ωt\Phi = \Phi_0\cos\omega t
Vận dụng định luật Faraday về cảm ứng điện từ hãy chứng minh tỉ số giữa suất điện động hiệu dụng trong cuộn thứ cấp và cuộn sơ cấp bằng tỉ số giữa số vòng dây của hai cuộn đó.

Lời giải

a) Suất điện động cảm ứng trong mỗi cuộn dây

Gọi cuộn sơ cấp có N1N_1 vòng, cuộn thứ cấp có N2N_2 vòng. Vì hai cuộn cùng quấn trên một lõi sắt khép kín nên từ thông qua mỗi vòng dây của cả hai cuộn là như nhau:

Φ=Φ0cos⁡ωt\Phi = \Phi_0\cos\omega t

Theo định luật Faraday, suất điện động cảm ứng xuất hiện trong một cuộn dây bằng độ biến thiên từ thông móc vòng qua cuộn đó (tích của số vòng với từ thông qua một vòng) lấy với dấu trừ:

- Cuộn sơ cấp:
e1=−N1dΦdt=−N1ddt(Φ0cos⁡ωt)=N1Φ0ωsin⁡ωte_1 = -N_1\dfrac{d\Phi}{dt} = -N_1\dfrac{d}{dt}\big(\Phi_0\cos\omega t\big) = N_1\Phi_0\omega\sin\omega t

- Cuộn thứ cấp:
e2=−N2dΦdt=N2Φ0ωsin⁡ωte_2 = -N_2\dfrac{d\Phi}{dt} = N_2\Phi_0\omega\sin\omega t

b) Giá trị cực đại và giá trị hiệu dụng

Từ hai biểu thức trên, suất điện động trong mỗi cuộn biến thiên điều hòa với biên độ (giá trị cực đại):

E01=N1Φ0ω,E02=N2Φ0ωE_{01} = N_1\Phi_0\omega, \qquad E_{02} = N_2\Phi_0\omega

Giá trị hiệu dụng liên hệ với giá trị cực đại qua hệ thức E=E02E = \dfrac{E_0}{\sqrt{2}}, do đó:

E1=N1Φ0ω2,E2=N2Φ0ω2E_1 = \dfrac{N_1\Phi_0\omega}{\sqrt{2}}, \qquad E_2 = \dfrac{N_2\Phi_0\omega}{\sqrt{2}}

c) Lập tỉ số

Lấy tỉ số suất điện động hiệu dụng của cuộn thứ cấp và cuộn sơ cấp:

E2E1=N2Φ0ω2N1Φ0ω2=N2N1\dfrac{E_2}{E_1} = \dfrac{\dfrac{N_2\Phi_0\omega}{\sqrt{2}}}{\dfrac{N_1\Phi_0\omega}{\sqrt{2}}} = \dfrac{N_2}{N_1}

Vậy tỉ số giữa suất điện động hiệu dụng trong cuộn thứ cấp và cuộn sơ cấp bằng tỉ số giữa số vòng dây của hai cuộn (đpcm).

Đáp số

đpcm: E2E1=N2N1\dfrac{E_2}{E_1} = \dfrac{N_2}{N_1}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.