Giải Hoạt động 2 trang 16 Chuyên đề Vật lí 12
Đề bài
Thảo luận để đánh giá vai trò của máy biến áp trong việc giảm hao phí năng lượng điện khi truyền tải điện năng đi xa.
Lời giải
## Vai trò của máy biến áp trong việc giảm hao phí khi truyền tải điện năng đi xa
a) Nguồn gốc của hao phí trên đường dây
Đường dây tải điện có điện trở . Vì đường dây rất dài nên đáng kể. Khi có dòng điện chạy qua, dây tỏa nhiệt (hiệu ứng Joule) làm hao phí một phần điện năng:
b) Biểu thức hao phí theo điện áp truyền tải
Công suất truyền đi ở đầu đường dây: , suy ra dòng điện trên dây:
Thay vào công thức hao phí:
Nhận xét: với công suất truyền , điện trở dây và hệ số công suất xác định, hao phí tỉ lệ nghịch với bình phương điện áp nơi truyền đi.
c) Các cách giảm hao phí
- *Giảm điện trở :* phải tăng tiết diện (dùng nhiều kim loại hơn) → dây nặng, cột đỡ cồng kềnh, rất tốn kém mà hiệu quả hạn chế.
- *Tăng điện áp nơi truyền đi:* khi tăng điện áp lên lần () thì với không đổi, dòng điện giảm lần:
nên hao phí giảm lần:
Đây là cách hiệu quả và kinh tế hơn nhiều. *Ví dụ:* tăng điện áp từ lên () thì hao phí giảm lần.
d) Vai trò của máy biến áp
Máy biến áp thay đổi được điện áp xoay chiều mà gần như không làm thay đổi công suất (hiệu suất rất cao: ). Nhờ đó:
1. Ở đầu đường dây (nhà máy điện): dùng máy tăng áp để nâng điện áp lên rất cao (hàng trăm kV) → dòng điện trên dây nhỏ → hao phí giảm mạnh.
2. Ở cuối đường dây (nơi tiêu thụ): dùng máy hạ áp để hạ điện áp xuống mức an toàn, phù hợp với thiết bị (, …).
Kết luận: Máy biến áp là thiết bị không thể thiếu trong hệ thống truyền tải điện năng đi xa: tăng áp ở đầu đường dây giúp giảm hao phí tỉ lệ với bình phương điện áp mà vẫn giữ nguyên công suất truyền, còn hạ áp ở cuối đường dây bảo đảm an toàn cho người sử dụng — nhờ đó điện năng được truyền đi xa một cách kinh tế và hiệu quả.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.