Chuyên đề học tập Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 61 Chuyên đề Vật lí 12

Bài 11. Mẫu nguyên tử Bohr và quang phổ vạch của nguyên tử hydrogen   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dựa vào Hình 11.4 hãy xác định bước sóng dài nhất của các photon có thể bị hấp thụ bởi một nguyên tử hydrogen đang ở trạng thái cơ bản.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 61 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Giản đồ các mức năng lượng của nguyên tử hydrogen, trục tung là năng lượng EE (đơn vị eV) tăng dần từ dưới lên. Mỗi mức là một đường nằm ngang, bên phải ghi tên mức. Từ dưới lên trên, các mức năng lượng và tên tương ứng là: mức KK có E=−13,60E = -13{,}60 eV (thấp nhất, là trạng thái cơ bản); mức LL có E=−3,40E = -3{,}40 eV; mức MM có E=−1,51E = -1{,}51 eV; mức NN có E=−0,85E = -0{,}85 eV; mức OO có E=−0,54E = -0{,}54 eV; mức PP có E=−0,38E = -0{,}38 eV; và trên cùng là mức E=0E = 0 eV (đường nét đứt, ứng với nguyên tử bị ion hoá). Các mức phía trên càng gần nhau (khoảng cách năng lượng giảm dần khi lên cao), còn mức KK nằm thấp và cách xa hẳn mức LL ở phía trên.

Lời giải

Phân tích: Nguyên tử đang ở trạng thái cơ bản tức là ở mức KK (n=1n=1), có năng lượng EK=−13,60E_K = -13{,}60 eV. Khi hấp thụ một photon, nguyên tử chuyển lên một mức năng lượng cao hơn (mức L,M,N,…L, M, N,\dots). Năng lượng của photon bị hấp thụ đúng bằng hiệu năng lượng giữa hai mức:

ε=Ecao−EK\varepsilon = E_{cao} - E_K

Bước sóng của photon: λ=hcε\lambda = \dfrac{hc}{\varepsilon}. Bước sóng dài nhất ứng với năng lượng photon nhỏ nhất, tức là ứng với bước nhảy có hiệu năng lượng nhỏ nhất tính từ mức cơ bản.

Vì mức KK nằm thấp và cách xa hẳn các mức trên, nên hiệu năng lượng nhỏ nhất là chuyển từ KK lên mức liền kề phía trên là LL (n=1→n=2n=1 \to n=2):

εmin=EL−EK=−3,40−(−13,60)=10,20 eV\varepsilon_{min} = E_L - E_K = -3{,}40 - (-13{,}60) = 10{,}20 \text{ eV}

Đổi ra joule:

εmin=10,20×1,6⋅10−19=1,632⋅10−18 J\varepsilon_{min} = 10{,}20 \times 1{,}6\cdot10^{-19} = 1{,}632\cdot10^{-18} \text{ J}

Tính bước sóng dài nhất:

λmax=hcεmin=6,625⋅10−34×3⋅1081,632⋅10−18\lambda_{max} = \frac{hc}{\varepsilon_{min}} = \frac{6{,}625\cdot10^{-34} \times 3\cdot10^{8}}{1{,}632\cdot10^{-18}}

λmax=1,9875⋅10−251,632⋅10−18≈1,22⋅10−7 m=122 nm\lambda_{max} = \frac{1{,}9875\cdot10^{-25}}{1{,}632\cdot10^{-18}} \approx 1{,}22\cdot10^{-7} \text{ m} = 122 \text{ nm}

Kiểm tra: λ≈122\lambda \approx 122 nm nằm trong vùng tử ngoại (dãy Lyman), đúng với bức xạ do nguyên tử hydrogen từ mức cơ bản hấp thụ. Đáp số hợp lí.

Vậy bước sóng dài nhất của photon có thể bị hấp thụ bởi nguyên tử hydrogen ở trạng thái cơ bản là λmax≈1,22⋅10−7\lambda_{max} \approx 1{,}22\cdot10^{-7} m =122= 122 nm (ứng với dịch chuyển K→LK \to L).

Đáp số

λmax≈1,22⋅10−7\lambda_{max} \approx 1{,}22\cdot10^{-7} m =122= 122 nm (dịch chuyển K → L)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.