Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 5 trang 35 SBT Địa lí 10

Bài 12. Nước biển và đại dương   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cho hai sơ đồ a và b dưới đây:
– Xác định sơ đồ nào thể hiện ngày triều cường, sơ đồ nào thể hiện ngày triều kém.
– Giải thích nguyên nhân hiện tượng triều cường và triều kém.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 35 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Sơ đồ a mô tả vị trí tương quan của ba thiên thể khi xảy ra thuỷ triều. Trái Đất nằm ở giữa, Mặt Trời ở phía bên phải, mũi tên nối từ Trái Đất hướng thẳng về phía Mặt Trời (ba thiên thể thẳng hàng). Mặt Trăng được vẽ ở hai vị trí: phía trên Trái Đất và phía dưới Trái Đất, mỗi vị trí Mặt Trăng kèm các mũi tên cong thể hiện chuyển động quay. Trái Đất và Mặt Trăng được tô nửa sáng nửa tối. Sơ đồ b mô tả vị trí tương quan giữa Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời. Ở giữa là Trái Đất. Mặt Trăng được vẽ ở hai vị trí: một vị trí nằm bên trái Trái Đất (xa Mặt Trời, phía đối diện), một vị trí nằm bên phải Trái Đất (nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời). Mặt Trời ở phía bên phải sơ đồ. Như vậy Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời nằm thẳng hàng (Mặt Trăng ở vị trí trăng tròn hoặc trăng non), lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời cùng phương. Các mũi tên chỉ hướng dao động của nước ở hai phía Trái Đất.

Gợi ý trả lời

a) Xác định sơ đồ triều cường, sơ đồ triều kém

- Sơ đồ b thể hiện ngày triều cường: Mặt Trăng – Trái Đất – Mặt Trời nằm thẳng hàng (ứng với ngày không trăng – trăng non hoặc ngày trăng tròn, tức đầu tháng và giữa tháng âm lịch).
- Sơ đồ a thể hiện ngày triều kém: Mặt Trăng nằm ở vị trí vuông góc với đường nối Trái Đất – Mặt Trời (Mặt Trăng ở phía trên và phía dưới Trái Đất, ứng với ngày trăng khuyết – thượng huyền và hạ huyền, tức các ngày giữa hai kì triều cường).

b) Giải thích nguyên nhân

Thuỷ triều là hiện tượng dao động thường xuyên, có chu kì của các khối nước trong các biển và đại dương, sinh ra chủ yếu do sức hút của Mặt Trăng và Mặt Trời đối với Trái Đất.

- Triều cường (sơ đồ b): Vào các ngày không trăng (trăng non) và trăng tròn, Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời cùng nằm thẳng hàng. Khi đó lực hấp dẫn của Mặt Trăng và của Mặt Trời tác dụng lên Trái Đất cùng phương, hỗ trợ và tăng cường lẫn nhau, nên sức hút lớn nhất. Dao động thuỷ triều lớn nhất: mực nước triều lên cao nhất và rút xuống thấp nhất (dao động thuỷ triều lớn nhất).

- Triều kém (sơ đồ a): Vào các ngày trăng khuyết (thượng huyền và hạ huyền), Mặt Trăng ở vị trí vuông góc với Mặt Trời so với Trái Đất. Khi đó lực hút của Mặt Trăng và của Mặt Trời tác dụng lên Trái Đất theo hai phương vuông góc, một phần triệt tiêu, làm giảm lẫn nhau. Dao động thuỷ triều nhỏ nhất: mực nước triều lên không cao và xuống không thấp (dao động thuỷ triều nhỏ nhất).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.