Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 13 trang 37 SBT Địa lí 10

Bài 13. Thực hành: Phân tích chế độ nước của sông Đà Rằng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cho bảng số liệu:
Lưu lượng nước trung bình của sông Đà Rằng (qua trạm Củng Sơn) (Đơn vị: m³/s)

| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Lưu lượng | 129 | 77 | 47 | 45 | 85 | 170 | 155 | 250 | 368 | 682 | 935 | 332 |

– Tính lưu lượng nước trung bình tháng của sông Đà Rằng.
– Vẽ biểu đồ thể hiện lưu lượng nước trung bình các tháng của sông Đà Rằng.
– Nhận xét về mùa lũ, mùa cạn (mùa lũ vào tháng nào, mùa cạn vào tháng nào) và giải thích nguyên nhân.

Gợi ý trả lời

a) Tính lưu lượng nước trung bình tháng

Lưu lượng nước trung bình tháng chính là trung bình cộng lưu lượng của 12 tháng trong năm:

Q‾=129+77+47+45+85+170+155+250+368+682+935+33212\overline{Q} = \frac{129+77+47+45+85+170+155+250+368+682+935+332}{12}

Tổng lưu lượng 12 tháng: 129+77+47+45+85+170+155+250+368+682+935+332=3275 (m3/s)129+77+47+45+85+170+155+250+368+682+935+332 = 3275 \ (m^3/s)

Q‾=327512≈272,9 (m3/s)\overline{Q} = \frac{3275}{12} \approx 272{,}9 \ (m^3/s)

Vậy lưu lượng nước trung bình tháng của sông Đà Rằng là ≈ 272,9 m³/s.

b) Vẽ biểu đồ

- Chọn biểu đồ cột để thể hiện lưu lượng nước trung bình các tháng (trục hoành biểu diễn các tháng từ 1 → 12, trục tung biểu diễn lưu lượng, đơn vị m³/s).
- Cách vẽ: dựng mỗi tháng một cột có chiều cao tương ứng với giá trị lưu lượng trong bảng (tháng 1: 129; tháng 2: 77; … tháng 11: 935; tháng 12: 332). Ghi số liệu trên đầu mỗi cột, có tên biểu đồ và chú giải.
- Mô tả dạng biểu đồ: các cột thấp dần từ tháng 1 đến tháng 3–4, sau đó cao dần lên, đạt đỉnh cao nhất ở tháng 11 (935 m³/s) rồi hạ xuống ở tháng 12.

c) Nhận xét và giải thích

*Nhận xét:* Lấy giá trị trung bình năm ≈ 272,9 m³/s làm mốc:

- Mùa lũ: gồm những tháng có lưu lượng lớn hơn trung bình năm, đó là tháng 9, 10, 11, 12 (368; 682; 935; 332 m³/s). Mùa lũ kéo dài 4 tháng, vào thu – đông, đỉnh lũ ở tháng 11.
- Mùa cạn: gồm những tháng có lưu lượng nhỏ hơn trung bình năm, đó là các tháng 1 → 8. Mùa cạn kéo dài 8 tháng, tháng kiệt nhất là tháng 4 (45 m³/s).

*Giải thích:* Chế độ nước của sông phụ thuộc chặt chẽ vào chế độ mưa của lưu vực. Sông Đà Rằng (sông Ba) chảy qua khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ – nơi có mùa mưa đến muộn (vào thu – đông, khoảng tháng 9–12) do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, bão, dải hội tụ nhiệt đới gặp dãy Trường Sơn gây mưa lớn. Vì vậy mùa lũ của sông lệch về thu – đông, trùng với mùa mưa. Các tháng còn lại (1–8) là thời kì ít mưa, khô hạn nên sông có lưu lượng nhỏ, tạo thành mùa cạn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.