Giải Bài 4.13 trang 11 SBT Hoá học 10
Đề bài
Cho các nguyên tố có điện tích hạt nhân như sau: ; và .
Biểu diễn cấu hình electron của nguyên tử theo ô orbital. Tại sao lại phân bố như vậy?
Lời giải
Nguyên tắc chung (SGK Hoá 10 – KNTT): Khi phân bố electron vào các ô orbital ta tuân theo:
- Nguyên lí vững bền: electron chiếm lần lượt các orbital có mức năng lượng từ thấp đến cao:
- Nguyên lí Pauli: mỗi orbital chứa tối đa 2 electron và chúng phải có chiều tự quay (spin) ngược nhau ().
- Quy tắc Hund: trong cùng một phân lớp, các electron phân bố vào các orbital sao cho số electron độc thân là tối đa và các electron này có chiều spin giống nhau ().
a) (Nitơ, N): Cấu hình electron .
Biểu diễn theo ô orbital (mỗi ô là một orbital):
: : :
Giải thích: Phân lớp có 3 orbital. Theo quy tắc Hund, 3 electron của được phân bố vào 3 orbital riêng rẽ, mỗi ô một electron với spin cùng chiều () để số electron độc thân là lớn nhất (3 electron độc thân), chứ không ghép đôi vào 1 – 2 orbital.
b) (Silic, Si): Cấu hình electron .
Biểu diễn theo ô orbital:
: : : : :
Giải thích: Các phân lớp đều bão hoà nên các ô đều có cặp electron ghép đôi spin ngược nhau (nguyên lí Pauli). Ở phân lớp , theo quy tắc Hund, 2 electron được xếp vào 2 orbital khác nhau với spin cùng chiều () để có 2 electron độc thân, orbital thứ ba còn trống.
c) (Scandi, Sc): Theo nguyên lí vững bền, phân lớp có mức năng lượng thấp hơn nên được điền trước. Cấu hình electron: , viết gọn .
Biểu diễn theo ô orbital (phần sau lõi Ar):
: :
(Đầy đủ: )
Giải thích: Theo nguyên lí vững bền, electron điền vào (năng lượng thấp hơn) trước rồi mới tới , nên bão hoà (2 electron ghép đôi spin ngược nhau theo Pauli) và chỉ có 1 electron độc thân nằm ở một orbital. Khi viết cấu hình electron thì sắp xếp lại trước theo thứ tự lớp.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.