Giải Bài 7.17 trang 20 SBT Hoá học 10
Đề bài
Nguyên tố X nằm ở chu kì 3 của bảng tuần hoàn và M là nguyên tố s có electron lớp ngoài cùng là . X có công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất là . Một hợp chất của M và X, trong đó M chiếm 58,97% về khối lượng, là một hoá chất công nghiệp quan trọng, được sử dụng trong sản xuất giấy Kraft, thuốc nhuộm, thuộc da, dầu mỏ, xử lí ô nhiễm kim loại nặng,...
a) Xác định công thức hoá học của hợp chất giữa M và X.
b) Viết công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng của M, của X và nêu tính acid – base của chúng.
Lời giải
Xác định hai nguyên tố X và M
X ở chu kì 3, có oxide ứng với hoá trị cao nhất là nên hoá trị cao nhất với oxygen của X là 6, suy ra X thuộc nhóm VIA. Nguyên tố chu kì 3 thuộc nhóm VIA là lưu huỳnh: là (Z = 16).
M là nguyên tố s, lớp ngoài cùng là nên M thuộc nhóm IA (kim loại kiềm, hoá trị I).
a) Công thức hoá học của hợp chất giữa M và X
M hoá trị I, S trong hợp chất với kim loại có hoá trị II, nên hợp chất có dạng .
Theo đề, M chiếm 58,97% khối lượng:
Vậy M là sodium (Na). Hợp chất là (sodium sulfide) — hoá chất dùng trong sản xuất giấy Kraft, thuốc nhuộm, thuộc da, công nghiệp dầu mỏ, xử lí ô nhiễm kim loại nặng.
Kiểm tra: ✓
b) Oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng
- Với M (Na, nhóm IA): oxide cao nhất là , hydroxide tương ứng là .
- là oxide base; là base mạnh (tính base).
- Với X (S, nhóm VIA): oxide cao nhất là , hydroxide tương ứng (acid) là .
- là oxide acid; là acid mạnh (tính acid).
Nhận xét: trong một chu kì, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, tính base của oxide và hydroxide giảm dần, tính acid tăng dần — phù hợp với việc Na (đầu chu kì) cho hydroxide có tính base mạnh, còn S (cuối chu kì) cho hydroxide có tính acid mạnh.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.