Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 3.25 trang 10 SBT Hoá học 10

Bài 3. Cấu trúc lớp vỏ electron của nguyên tử

Đề bài

Hợp chất A có công thức M4X3M_4X_3. Tổng số hạt proton, electron và neutron trong phân tử A là 214. Tổng số hạt proton, neutron, electron của [M]4[M]_4 nhiều hơn so với [X]3[X]_3 trong A là 106.

a) Xác định công thức hoá học của A.

b) Viết cấu hình electron của các nguyên tử tạo nên A.

Lời giải

a) Xác định công thức hoá học của A

Gọi số hạt proton, neutron của nguyên tử M lần lượt là pM, nMp_M,\ n_M; của nguyên tử X là pX, nXp_X,\ n_X.

Tổng số hạt (p + e + n) của một nguyên tử M là 2pM+nM2p_M + n_M, của một nguyên tử X là 2pX+nX2p_X + n_X.

Trong phân tử M4X3M_4X_3 có 4 nguyên tử M và 3 nguyên tử X.

- Tổng số hạt trong phân tử A là 214:
4(2pM+nM)+3(2pX+nX)=214(1)4(2p_M + n_M) + 3(2p_X + n_X) = 214 \quad (1)

- Tổng số hạt của M4M_4 nhiều hơn X3X_3 là 106:
4(2pM+nM)−3(2pX+nX)=106(2)4(2p_M + n_M) - 3(2p_X + n_X) = 106 \quad (2)

Lấy (1)+(2)(1) + (2):
8(2pM+nM)=320⇒2pM+nM=40(3)8(2p_M + n_M) = 320 \Rightarrow 2p_M + n_M = 40 \quad (3)

Lấy (1)−(2)(1) - (2):
6(2pX+nX)=108⇒2pX+nX=18(4)6(2p_X + n_X) = 108 \Rightarrow 2p_X + n_X = 18 \quad (4)

Tìm M: Với nguyên tử bền, nM≈pMn_M \approx p_M (xét pM≤nM≤1,5 pMp_M \le n_M \le 1{,}5\,p_M), từ (3)(3):
pM=40−nM2p_M = \frac{40 - n_M}{2}
Chọn pM=13⇒nM=40−26=14p_M = 13 \Rightarrow n_M = 40 - 26 = 14 (thoả 13≤14≤19,513 \le 14 \le 19{,}5). Vậy M có Z=13Z = 13 → M là nhôm (Al).

Tìm X: Từ (4)(4), tương tự:
pX=18−nX2p_X = \frac{18 - n_X}{2}
Chọn pX=6⇒nX=18−12=6p_X = 6 \Rightarrow n_X = 18 - 12 = 6 (thoả 6≤6≤96 \le 6 \le 9). Vậy X có Z=6Z = 6 → X là carbon (C).

Kiểm tra lại:
- M4M_4: 4×40=1604 \times 40 = 160 hạt; X3X_3: 3×18=543 \times 18 = 54 hạt.
- Tổng: 160+54=214160 + 54 = 214 ✓
- Hiệu: 160−54=106160 - 54 = 106 ✓

Vậy công thức hoá học của A là Al4C3\mathbf{Al_4C_3} (nhôm carbide).

b) Cấu hình electron của các nguyên tử tạo nên A

- Nguyên tử Al (Z=13Z = 13):
1s2 2s2 2p6 3s2 3p11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^1

- Nguyên tử C (Z=6Z = 6):
1s2 2s2 2p21s^2\,2s^2\,2p^2

Đáp số

A là Al4C3Al_4C_3Al: 1s22s22p63s23p11s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^1; C: 1s22s22p21s^2 2s^2 2p^2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.