Sách bài tập Khoa học tự nhiên 8

Giải Bài 4.18 trang 14 SBT Khoa học tự nhiên 8

Bài 4. Dung dịch và nồng độ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Để xác định độ tan của KCl ở nhiệt độ phòng, người ta làm như sau:
Bước 1: Đun khoảng 60 mL nước đến 80 °C, thêm khoảng 40 g KCl vào nước nóng, khuấy đều.
Bước 2: Cân 1 đĩa thuỷ tinh, thấy khối lượng 9,8 g.
Bước 3: Chờ hỗn hợp hạ xuống nhiệt độ phòng, sau đó hút một lượng dung dịch, cho vào đĩa thuỷ tinh và cân, thấy khối lượng (đĩa thuỷ tinh + dung dịch) là 19,6 g.
Bước 4: Cho đĩa thuỷ tinh vào tủ sấy ở 90 °C, làm khô, cân lại được khối lượng 12,6 g.

a) Hãy tính độ tan của KCl ở nhiệt độ phòng.

b) Nếu ở bước 1 lấy nhiều hơn 40 g KCl thì có được không?

Lời giải

Phân tích dữ kiện

Từ các bước cân, ta xác định khối lượng từng chất trong lượng dung dịch đã hút ra đĩa thuỷ tinh:

- Khối lượng dung dịch (bão hoà, ở nhiệt độ phòng):
mdd=19,6−9,8=9,8 (g)m_{dd} = 19{,}6 - 9{,}8 = 9{,}8\ (g)
- Sau khi sấy khô, nước bay hơi hết, chỉ còn KCl rắn:
mKCl=12,6−9,8=2,8 (g)m_{KCl} = 12{,}6 - 9{,}8 = 2{,}8\ (g)
- Khối lượng nước trong lượng dung dịch đó:
mH2O=mdd−mKCl=9,8−2,8=7,0 (g)m_{H_2O} = m_{dd} - m_{KCl} = 9{,}8 - 2{,}8 = 7{,}0\ (g)

a) Tính độ tan của KCl ở nhiệt độ phòng

Độ tan là khối lượng chất tan (KCl) tan được trong 100 g100\ g nước để tạo thành dung dịch bão hoà (ở nhiệt độ đang xét):

S=mKClmH2O×100=2,87,0×100=40 (g)S = \dfrac{m_{KCl}}{m_{H_2O}} \times 100 = \dfrac{2{,}8}{7{,}0} \times 100 = 40\ (g)

Vậy ở nhiệt độ phòng, độ tan của KCl là S=40 gS = 40\ g (tức là 100 g100\ g nước hoà tan tối đa 40 g40\ g KCl).

*Kiểm tra:* trong 7,0 g7{,}0\ g nước có 2,8 g2{,}8\ g KCl ⇒\Rightarrow ứng với 100 g100\ g nước thì có 2,8×1007,0=40 g\dfrac{2{,}8 \times 100}{7{,}0} = 40\ g KCl. Hợp lí.

b) Nếu ở bước 1 lấy nhiều hơn 40 g KCl thì có được không?

Được. Mục đích của thí nghiệm là thu được dung dịch bão hoà KCl ở nhiệt độ phòng rồi mới hút ra để xác định độ tan.

- Ở bước 1 dùng khoảng 60 mL60\ mL nước (tức ≈60 g\approx 60\ g nước). Khi hạ về nhiệt độ phòng, lượng KCl tan tối đa trong 60 g60\ g nước là:
40×60100=24 (g)\dfrac{40 \times 60}{100} = 24\ (g)
- Vì 40 g>24 g40\ g > 24\ g nên ngay cả khi lấy 40 g40\ g, một phần KCl đã không tan hết mà kết tinh lại; phần dung dịch phía trên đã là dung dịch bão hoà.

Do đó, nếu lấy nhiều hơn 40 g40\ g KCl thì lượng KCl dư chỉ nằm lại ở đáy dưới dạng chất rắn không tan, không làm thay đổi nồng độ của dung dịch bão hoà mà ta hút ra. Thậm chí việc dùng dư KCl còn bảo đảm chắc chắn dung dịch đạt trạng thái bão hoà, giúp kết quả đo độ tan chính xác. (Chỉ cần khi hút, ta hút phần dung dịch trong, tránh hút lẫn KCl rắn chưa tan.)

Đáp số

S = 40 g (100 g nước hoà tan tối đa 40 g KCl)Được, vì chỉ cần thu được dung dịch bão hoà; KCl lấy dư chỉ còn lại dạng rắn không tan, không ảnh hưởng đến dung dịch hút ra

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.