Giải Bài 2.16 trang 7 SBT Khoa học tự nhiên 8
Đề bài
Nguyên liệu chủ yếu để sản xuất vôi sống là đá vôi trong tự nhiên hay các nguồn calcium carbonate () có nguồn gốc sinh vật như san hô, vỏ các loài thân mềm,… Nhiên liệu để cung cấp nhiệt cho các lò nung vôi đầu tiên là gỗ, củi; sau này thường dùng nhiên liệu là than đá hoặc than cốc.
Ở nhiệt độ từ khoảng 500 °C, bắt đầu bị phân huỷ bởi nhiệt và quá trình phân huỷ xảy ra mạnh ở nhiệt độ khoảng từ 900 đến 1 000 °C.
Trong thực tế sản xuất, người ta thường để kích thước hạt của nguyên liệu khá lớn (60 – 150 mm). Do vậy, để phân huỷ hoàn toàn khối calcium carbonate cần nhiệt độ khá cao (900 – 1 400 °C).
Trong công nghiệp, lò được xây bằng gạch chịu lửa và sản xuất theo công nghệ nung liên tục. Lò nung vôi công nghiệp có ưu điểm là sản xuất vôi liên tục và không gây ô nhiễm không khí. Sau một thời gian nhất định, đá vôi và than được nạp lại vào lò, vôi sống được lấy ra qua cửa ở đáy lò, khí được thu qua cửa ở miệng lò và sử dụng sản xuất muối carbonate, nước đá khô.
a) Trong các quá trình sau đây, quá trình nào là biến đổi vật lí, quá trình nào là biến đổi hoá học?
(1) Đốt cháy củi, than đá, than cốc.
(2) Phân huỷ đá vôi ở nhiệt độ cao thành vôi sống.
(3) Vôi sống nóng để nguội.
(4) Khí carbon dioxide nóng bay lên và được thu ở cửa miệng lò theo đường ống dẫn.
b) Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Than đá cháy là phản ứng toả nhiệt; phân huỷ đá vôi là phản ứng thu nhiệt.
B. Than đá cháy là phản ứng thu nhiệt; phân huỷ đá vôi là phản ứng toả nhiệt.
C. Than đá cháy và phân huỷ đá vôi đều là phản ứng toả nhiệt.
D. Than đá cháy và phân huỷ đá vôi đều là phản ứng thu nhiệt.
c) Bạn An nói, để tiết kiệm nhiên liệu cần đóng kín các cửa lò, hạn chế nhiệt thất thoát ra ngoài. Ý kiến của bạn An có đúng không?
Lời giải
a) Phân loại biến đổi vật lí và biến đổi hoá học
- (1) Đốt cháy củi, than đá, than cốc: carbon (và các chất trong củi) cháy, tác dụng với oxygen tạo thành chất mới (, …) ⟶ biến đổi hoá học.
- (2) Phân huỷ đá vôi thành vôi sống: , sinh ra chất mới (vôi sống và khí ) ⟶ biến đổi hoá học.
- (3) Vôi sống nóng để nguội: chỉ có sự thay đổi nhiệt độ, vẫn là , không tạo chất mới ⟶ biến đổi vật lí.
- (4) Khí nóng bay lên và được thu ở cửa miệng lò: chỉ là sự di chuyển và thu gom khí, chất vẫn là , không tạo chất mới ⟶ biến đổi vật lí.
b) Phát biểu đúng
- Than đá cháy (phản ứng với oxygen) toả nhiệt (nhờ nhiệt này mà cung cấp cho lò nung).
- Phân huỷ đá vôi cần cung cấp nhiệt liên tục thì mới xảy ra, nên là phản ứng thu nhiệt.
⟹ Đáp án đúng là A.
c) Ý kiến của bạn An
Ý kiến của bạn An không đúng hoàn toàn. Việc xây lò bằng gạch chịu lửa để hạn chế nhiệt thất thoát qua thành lò là hợp lí, nhưng không thể đóng kín tất cả các cửa lò, vì:
- Quá trình đốt than cần oxygen (lấy từ không khí đưa vào lò); nếu đóng kín các cửa thì thiếu oxygen, than không cháy được, lò không đủ nhiệt để phân huỷ đá vôi.
- Khí sinh ra phải được thoát ra và thu lại qua cửa miệng lò; nếu đóng kín, khí không thoát được sẽ cản trở phản ứng.
Vì vậy lò vôi phải có cửa cho không khí vào ở đáy và cửa thu khí ở miệng, không thể bịt kín để "tiết kiệm nhiên liệu" như bạn An nói.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.