Giải Bài 7.5 trang 20 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Một tia sáng tới vuông góc với mặt AB của tiết diện thẳng của một lăng kính có chiết suất và góc ở đỉnh , B là góc vuông (Hình 7.3). Tính góc lệch của tia sáng qua lăng kính. Cho biết ; .
Hình 7.3: Tiết diện thẳng là tam giác ABC vuông tại B. Đỉnh A ở trên, góc ở đỉnh ; cạnh AB thẳng đứng bên trái, cạnh BC nằm ngang ở đáy, góc vuông tại B. Tia sáng tới SI đi ngang từ trái, vuông góc với mặt AB, đi thẳng vào trong tới điểm J trên mặt AC; tại J có góc tới và góc khúc xạ , tia ló ra ngoài theo phương JR đi xuống phải.
Lời giải
Phân tích đường đi của tia sáng
Tia sáng tới vuông góc với mặt nên truyền thẳng vào trong lăng kính (không bị khúc xạ tại , góc lệch tại mặt này bằng ), đi tới điểm trên mặt .
a) Góc tới tại mặt AC
Vì tia vuông góc với , dựa vào hình học của tiết diện (tam giác vuông tại , góc ở đỉnh ), góc tới tại mặt bằng góc ở đỉnh:
b) Góc khúc xạ của tia ló tại AC
Tại , tia sáng đi từ môi trường chiết quang hơn (thủy tinh, chiết suất ) ra không khí. Áp dụng định luật khúc xạ ánh sáng:
(Vì nên tia sáng ló được ra ngoài, không bị phản xạ toàn phần.)
c) Góc lệch của tia sáng qua lăng kính
Tia sáng chỉ bị đổi hướng tại mặt . Góc lệch giữa tia ló và tia tới (phương ) là:
Kiểm tra: ✓. Tại mặt không có khúc xạ nên toàn bộ độ lệch do mặt gây ra, .
Vậy góc lệch của tia sáng qua lăng kính là .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.